Top 8 # Cảm Nghĩ Về Bài Thơ Con Cò Xem Nhiều Nhất, Mới Nhất 3/2023 # Top Trend | Anhngucongdong.com

Cảm Nghĩ Về Tình Yêu Thường Trong Bài Thơ Con Cò Của Chế Lan Viên

Cảm nghĩ về tình yêu thường trong bài thơ Con cò của Chế Lan Viên

Đề bài: Cảm nghĩ của em về tình thương yêu, sự che chở của lòng mẹ trong bài thơ Con cò của Chế Lan Viên và tình yêu mẹ của em bé trong bài Mây và sóng của R.Tago.

Bài làm

Tình mẫu tử thiêng liêng bao đời nay vẫn là mạch nguồn cảm hứng vô tận của các văn nhân, thi sĩ trên thế giới. Tuy vậy, trong mỗi tác phẩm, các tác giả lại khai thác tình mẫu tử ở những khía cạnh khác nhau.

Trong bài thơ Con cò của Chế Lan Viên, hình ảnh con cò mang ý nghĩa biểu tượng về lòng mẹ, về sự dìu dắt, nâng đỡ dịu dàng và bền bỉ của người mẹ đối với các con trong suốt cuộc đời. Bài thơ Mây và sóng của R. Tago lại ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.

Mở dầu bài thơ Con cò là lời ru quen thuộc của mẹ bên nôi, đưa con vào giấc ngủ êm đềm, chập chờn những cánh cò, cánh vạc trong ca dao xưa: Con cò bay la, Con cò bay lả, Con cò cổng phủ, Con cò Đồng Đãng… Rồi hình ảnh cò mẹ lặn lội kiếm ăn ban đêm để nuôi đàn cò con bé bỏng, chẳng may đậu phải cành mềm, lộn cổ xuống ao… Lời ru của mẹ chứa đựng nỗi ngậm ngùi, xót thương cho những thân phận vất vả, nhọc nhằn trong cuộc sống thời xưa. Ngắm nhìn con ngủ say, mẹ càng thấy con của mẹ may mắn được sống đầy đủ, no ấm trong vòng tay mẹ: Cò một mình, cò phải kiếm lấy ăn, Con có mẹ, con chơi rồi lại ngủ… Sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân vân.

Có lẽ tất cả các bà mẹ trên thế gian này đều coi con mình là thứ của cải quý giá nhất – là vũ trụ riêng của mẹ. Người mẹ trong bài thơ Con cò tuy không hiện diện nhưng tình mẹ, lòng mẹ bao la, chan chứa trong từng câu, từng chữ. Mẹ nuôi con lớn bằng dòng sữa ngọt lành, mẹ cũng là người đầu tiên tạo dựng đời sống tinh thần cho con bằng những lời ru đậm đà tình nghĩa, ẩn chứa lời dạy về đạo lí làm người. Dẫu mẹ biết rằng ở tuổi nằm nôi, con chưa thể hiểu được nội dung sâu xa của những lời ru ấy nhưng mẹ vẫn ru, bởi âm hưởng bổng trầm, tha thiết của lời ru qua ngày tháng sẽ từ từ thấm vào máu thịt, vào tâm hồn của đứa con yêu.

Chế Lan Viên đề cập đến một quy luật tâm lí chung của những người mẹ là người mẹ nào cũng mong cho con mình khôn lớn, trưởng thành, làm nên sự nghiệp. Nhưng dù thế nào đi nữa thì mẹ mong con cũng đừng quên cội, quên nguồn vốn là những điều dung dị, đẹp đẽ, làm nên đời sống tinh thần phong phú của mỗi con người:

Con cò trong ca dao xưa, con cò trong lời ru của mẹ hôm nay và mẹ đã hòa nhập thành một. Cánh cò lòng mẹ ủ ấp cho con, che chở cho con trong giấc ngủ say nồng. Cánh cò lòng mẹ bay theo gót đôi chân con tung tăng bước đến trường. Sau này, tất nhiên con sẽ có cuộc sống riêng tách rời khỏi mẹ, nhưng lòng mẹ lúc nào cũng ở bên con:

Quả là những lời tâm huyết mà bất cứ người mẹ nào cùng muốn nói với con. Đọc những câu thơ trên, không ai là không xúc động trước tình mẹ mênh mông như biển rộng, bất tận như nước suối nguồn, không bao giờ vơi cạn.

Bài thơ Con cò của Chế Lan Viên đã đúc kết những suy ngẫm sâu sắc không chỉ về tình mẹ, lòng mẹ đối với các con mà cao hơn nữa là sự bao dung, nâng đỡ của cuộc đời đối với mỗi con người. Cuộc đời quanh ta đẹp đẽ, phong phú biết bao! Chúng ta hãy biết ơn cuộc đời 1 người mẹ thứ hai không kém phần cao cả và vĩ đại đã cùng người mẹ ruột thịt nuôi dưỡng chúng ta thành những con người chân chính.

Nếu như ở bài thơ Con cò, Chế Lan Viên ca ngợi tình mẹ yêu con sậu nặng, bền lâu thì ở bài Mây và Sóng của R. Tago, tình cảm yêu thương nồng nàn, tha thiết của con dành cho mẹ lại là cảm hứng chủ đạo. Qua lời tâm sự hồn nhiên, ngây thơ của đứa con với mẹ, chúng ta thấy rõ vai trò to lớn của người mẹ trong đời sống tinh thần của con.

Trong suy nghĩ non nớt, thơ ngây của con, mẹ là tất cả vũ trụ bao la, bí ẩn và đầy hấp dẫn. Chúng ta hãy lắng nghe lời kể của cậu bé về những cuộc gặp gỡ kì lạ được thêu dệt bằng trí tưởng tượng bay bổng nên huyền ảo và thú vị lạ lùng:

Mẹ ơi, trên mây có người gọi con:

Trong con mắt trẻ thơ, bầu trời mênh mông với mặt trời, mặt trăng, những áng mây rực rỡ và những vì sao lấp lánh là một thế giới tuyệt vời. Nhất là mây với sự biến đổi muôn hình vạn trạng, lúc như dãy núi trập trùng, lúc như đại dương rập rờn sóng vỗ, lúc giống như hàng ngàn con tuấn mã tung vó trên thảo nguyên xanh… cuốn hút vô cùng! Tất nhiên là trước những lời mời mọc của những người sống trên mây, cậu bé không khỏi dao động, phân vân. Nhưng cậu luôn nghĩ đến mẹ đang chờ cậu ở nhà, nên: Làm sao có thể rời mẹ mà đến được?.

Không thể cùng mây rong chơi với bình minh vàng và vầng trăng bạc, cậu bé nghĩ ra một trò chơi tương tự, vừa thỏa mãn trí tò mò, vừa không phải xa mái ấm gia đình, xa người mẹ thân yêu:

Có lẽ không gì thích hợp hơn, tinh tế hơn hình ảnh ẩn dụ: Con là mây và mẹ sẽ là trăng. Cậu bé khác nào là những đám mây nghịch ngợm, vô tư và người mẹ khác chi vầng trăng tròn đầy dịu dàng, êm mát?!

Cậu bé kể cho mẹ nghe câu chuyện thứ hai:

Còn gì thích hơn được ngao du đây đó bởi biết bao điều hay điều lạ đang chờ đón cậu bé. Dễ dàng lắm, chỉ cần nhắm nghiền mắt lại, cậu sẽ được sóng nâng đi, đưa đến những bến bờ xa tắp. Thích thật đấy, nhưng nghĩ đến mẹ chiều chiều muốn thấy con ở nhà thì lòng nào mà đi được?! Chừng như hiểu tình yêu, tình thương của cậu bé đối với mẹ nên sóng mỉm cười, nhảy múa lướt qua.

Cậu bé nghĩ ra trò chơi khác hay hơn: Con là sóng và mẹ sẽ là bến bờ kì lạ. Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ. Và không ai trên thế gian này biết mẹ con ta ở chốn nào.

Như thế là chỉ cần hai mẹ con vui đùa với nhau là cậu bé có đủ bình minh vàng, vầng trăng bạc, được ngao du nơi này nơi nọ trên khắp trái đất này. Hiểu rộng ra và hiểu sâu hơn thì mẹ là vũ trụ thu nhỏ của con, mà đó quả thật là điều kì diệu nhất!

Hai bài thơ, hai tác giả, sống ở hai thời đại, hai phương trời khác nhau nhưng lại giống nhau ở một điểm là cùng ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt. Chính vì vậy mà nó sống mãi trong tâm hồn nhân loại.

Theo Kenhvanmau.edu.vn

Phát Biểu Cảm Nghĩ Về Bài Ca Dao Con Cò Mà Đi Ăn Đêm…

Phát biểu cảm nghĩ về bài ca dao Con cò mà đi ăn đêm…

Bài làm

Từ xưa cho đến nay đối với người nông dân Việt Nam, hình ảnh con cò là một trong những hình ảnh quen thuộc như cũng đã gắn liền với hình ảnh của người phụ nữ tảo tần trong xã hội đầy bất công. Hình ảnh con cò xuất hiện trong những câu ca dao than thân hay những bài ca nói về thân phận của người phục nữ một cách kín đáo. Bài ca dao Con Cò Mà Đi Ăn Đêm cũng được đánh giá là một bài ca dao hấp dẫn và đầy ẩn dụ.

Con cò mà đi ăn đêm

Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao.

Ông ơi ông vớt tôi nao

Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng

Có xáo thì xáo nước trong

Đừng xáo nước đục đâu lòng cò con.

Thật tài tình biết bao nhiêu khi tác giả dân gian thạt khéo léo và tài tình khi chỉ với việc thông qua những tâm sự của con cò gặp nạn. Thông qua đó ta nhận thấy được bài ca dao như cũng thể hiện được quan niệm mà người xưa vẫn từng tôn sùng đó là Thà chết trong còn hơn sống đục.

Bài ca dao Con cò mà đi ăn đêm cũng thể hiện được những câu từ trong bài ca dao như cũng đã đậm cảm xúc buồn thương. Bài ca như một lời tâm sự, thủ thỉ kể về thân phận và cảnh ngộ éo le của một con cò con khi mà cò mẹ bị lâm nạn khi đi kiếm mồi để nuôi con. Chỉ có thể thôi nhưng nó lại có sức lay chuyển như đã gợi cho ta liên tưởng tới đuọc thân phận của người phụ nữ lao động nghèo khổ, lam lũ trong xã hội phong kiến bất công xưa.

Con cò mà đi ăn đêm,

Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao.

Đọc câu thơ ta nhận thấy được cũng chính với từ hình ảnh cò mẹ lặn lội tìm kiếm miếng ăn cho đàn cò con bé bỏng của mình. Anh cha ta như đã so sánh ngầm với sự tảo tần, đảm đang của người phụ nữ xưa kia. Hình ảnh người vợ, người mẹ như luôn luôn tất tả giữa dòng đời xuôi ngược để lo toan cho cuộc sống gia đình. Cũng chính vì cuộc sống mưu sinh thật vất vả mà kiếm ăn ban ngày không đủ, cò mẹ lúc đó cũng lại phải kiếm ăn cả ban đêm cho nên đã “lộn cổ xuống ao”. Thông qua chi tiết này dường như cũng đã lại đẩy bi kịch thương tâm trong câu chuyện lên đến đỉnh điểm, đồng thời lại gợi cảm xúc xót xa trong lòng người đọc. Có lẽ rằng khi người đọc như cũng có thể thấy được con cò mẹ không chỉ buồn vì chính cái chết gần kề mà còn buồn vì sự hiểu lầm tai hại tất sẽ xảy ra. Qua nội dung của những lời ca trong bài ca dao này ta như cũng đã giúp chúng ta hiểu và thông cảm với tâm trạng của con cò đáng thương:

Ông ơi ông vớt tôi nao

Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng

Có xáo thì xáo nước trong

Đừng xáo nước đục đâu lòng cò con.

Có xáo thì xáo nước trong

Đừng xáo nước đục đâu lòng cò con.

Cò mẹ không ngần ngại gì khi cũng đã van xin đừng xáo nước đục mà thêm tủi thân, và như làm thêm tủi phận cho cò. Chính cò mẹ dường như đã muốn được xáo nước trong như câu nói của ông cha ta ngày trước đó là câu Chết trong còn hơn sống đục. Không chỉ dừng lại ở đây ta nhận thấy được bản thân con cò mẹ không muốn đàn còn phải đau lòng trước cái chết cũng chứa đầy uẩn khúc của mẹ nó. Lời van xin thống thiết cho ta thấy bản chất thật thà và sự đôn hậu của cò mẹ. Khi mà cũng đứng trước tình thế cái chết đã kề bên ta chợt nghĩ đến đàn con đói khát của mình dường như cũng đang nóng ruột chờ đợi nên cò mẹ đã cố gắng cất lời van xin nhưng không phải xin được sống mà là xin được chết trong sạch. Đối chiếu vào người phụ nữ trong xã hội cũ thì họ là những bà mẹ nghèo suốt đời lam lũ, bần hàn,ở họ như không có gì để lại cho con ngoài tấm lòng trong sạch cả. Và đó cũng là gia tài vô cùng quý báu mà các con luôn tự hảo về mẹ của mình.

Thông qua bài ca dao trên, dường như đã thể hiện quan niệm sống đúng đắn của ông cha ta thời trước. Bài ca dao này lại được sử dụng rộng rãi trong những lời ru con của các bà mẹ xưa cho con mình. Bởi bài ca dao Con còn mà đi ăn đêm là một bài ca căn dặn con cháu phải sống đúng với đạo lý.

Cảm Nhận Về Bài Thơ Con Cò &Amp; Đặc Sắc Nghệ Thuật

Con cò xuất hiện rất nhiều trong ca dao, thơ ca. Hình ảnh con cò trong bài thơ cùng tên của Chế Lan Viên là bài thơ hay và ý nghĩa. Em hãy nêu một vài cảm nhận về bài thơ Con cò & yếu tố nghệ thuật bài thơ này trong chương trình Ngữ Văn 9 tập 2.

Cảm nhận về bài thơ Con cò Lớp 9

Hình ảnh con cò đã quá quen thuộc trong những làn điệu ca dao, dân ca, câu hát của mẹ. Cánh cò trắng gắn liền với hình ảnh đồng quê thân thuộc, gần gũi. Nhà thơ Chế Lan Viên đã sáng tác bài thơ”Con Cò” mang giọng thơ hồn quê thân thuộc sâu sắc. Các câu thơ ngọt ngào thể hiện tình cảm thiêng liêng của người mẹ với đứa con.

Bài thơ này được phân thành ba đoạn, mỗi đoạn là những ý nghĩa riêng mà người mẹ gửi gắm vào đứa con. Đoạn thơ mở đầu ngọt ngào:

Trong câu thơ thứ hai cánh cò trở thành người bạn đồng hành của em bé:

Cánh cò thân thuộc gắn bó bởi làn điệu ca dao mộc mạc:

“Con cò bay lả bay laBay từ cổng phủ bay ra cánh đồng”

Chỉ một đọa ca dao thôi nhưng cũng đủ cho người đọc cảm nhận được khung cảnh đồng quê thửa xưa. Hình ảnh con cò cất cánh bay lượn trên cánh đường đó là cuộc sống bình yên, thanh bình của người xưa. Hình ảnh con cò còn tượng trưng cho người mẹ, người phụ nữ lam lũ vất vả đi kiếm ăn hàng ngày để mưu sinh.

Trong câu thơ điệp từ “con cò” sử dụng nhiều lần, người đọc cảm nhận được trong thơ còn có nhạc bên trong đó là nhạc điệu lời ru người mẹ đối với người con. Hình ảnh cò “xa tổ”, cò “ăn đêm”, sợ gặp “cành mềm”, sợ bị “xáo măng” thể hiện sự đơn độc, lẻ loi phải đi kiếm mồi trong đêm tăm tối có vô số những hiểm nguy đang rình tập phía trước. Hơn hết đó chính là thân phận yếu đuối của người phụ nữ, vất vả gian truân trong cuộc mưu sinh để nuôi con trưởng thành trong khi ngoài kia có biết bao nhiêu cạm bẫy đang đợi chờ. Người mẹ muốn hát cho con nghe để con hiểu về yêu thương quê hương, đất nước, hiểu được tình thương bao la mà mẹ dành cho mình. Người mẹ cũng mong con hãy yên tâm tất cả đã có mẹ che chở cho con: “sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân vân”. Đây chính là tình mẫu tử thiêng liêng luôn che chở, bảo vệ ta.

Người mẹ thật giản dị mà vĩ đại lớn lao nguyện che chở, bảo vệ cho con không bị ảnh hưởng bên ngoài. Mẹ cũng có mong ước con làm thi sĩ, những người thi sĩ sẽ có trái tim biết yêu thương, người mẹ muốn cho con mình là một người sống tình cảm, biết yêu thương, sẽ họa ra các bức tranh theo ý muốn để làm chủ cuộc đời, cuộc sống trong tương lai.

Dù cho sau này con lớn lên có đi đâu đi chăng nữa, người mẹ vẫn sẽ đi tìm con, thương yêu con bất kể có khó khăn, gian khổ đi chăng nữa. Hình ảnh cánh cò trở thành biểu tượng của lòng mẹ, tình yêu thương thiêng liêng của mẹ dành cho con. Dù con có trưởng thành con vẫn mãi là con của mẹ, mẹ vẫn sẽ chở che, bảo vệ con.

Bài thơ “Con cò” đại diện cho người mẹ, thể hiện tình cảm thiêng liêng vĩ đại đó là tình mẫu tử. Hình ảnh một người mẹ sẵn sàng bao bọc, che chở,hi sinh vì con mong cho con luôn được hạnh phúc, bình yên. Đồng thời còn đề cao công lao của bậc sinh thành với con cái.

Đặc sắc nghệ thuật bài thơ Con cò

Bài thơ Con cò của Chế Lan Viên là một bài ca cảm động và giàu ý nghĩa về tình mẫu tử. Em hãy nêu đặc sắc nghệ thuật, biện pháp tu từ được sử dụng trong bài thơ này.

Bài thơ Con cò trong chương trình sách giáo khoa được in trong tập Hoa ngày thường – Chim báo bão (1967).

2. Đặc sắc nghệ thuật bài thơ Con cò

Thể thơ: Chế Lan Viên đã vận dụng tài tình thể thơ tự do, ít vần, mỗi câu trong bài thơ đều có độ dài ngắn khác nhau giúp biểu hiện tình cảm, cảm xúc của chính nhà thơ.

Hình ảnh trong thơ: ông sử dụng ca dao là xuất phát điểm, điểm tựa cho các liên tưởng, tưởng tượng sáng tạo của mình trong cả bài thơ. Đặc điểm chung của hình ảnh trong thơ Con cò thiên về ý nghĩa biểu tượng. Hình ảnh biểu tượng trong bài thơ quen thuộc, gắn bó giúp hàm chứa những ý nghĩa thiêng liêng cao quý và có giá trị biểu cảm cao.

Bài thơ có nhịp diệu nhẹ nhàng, tự nhiên thể hiện hình tượng con cò trong lời hát ru của mẹ thật đặc sắc. Tác giả còn có một số liên tưởng mới giúp bài thơ để lại trong người đọc nhiều suy nghĩ về tình mẫu tử thiêng liêng, cao quý.

Ngoài ra, trong bài thơ còn có các điệp ngữ, điệp cấu trúc câu tạo cho nhịp thơ linh hoạt, nhịp nhàng gần gũi với lời ru của người mẹ.

Vừa rồi là cảm nhận về bài thơ Con cò & Đặc sắc nghệ thuật của bài thơ này. Hy vọng sẽ có ích với học sinh lớp 9.

Phân Tích Bài Thơ “Con Cò”

I. Tác giả – Tác phẩm

Tác giả

– Chế Lan Viên (1920-1989) tên khai sinh là Phan Ngọc Hoan, quê ở huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị, nhưng lớn lên ở Bình Định.

– Trước Cách mạng tháng Tám, 1945, Chế Lan Viên đã nổi tiếng trong phong trào Thơ mới với tập “Điêu tàn” (1937). Với hơn 50 năm sáng tác, có nhiều tìm tòi ở những tập thơ gây được tiếng vang trong công chúa, Chế Lan Viên là một trong những tên tuổi hàng đầu của nền thơ hiện đại Việt Nam thế kỷ XX.

– Năm 1996, ông được Nhà nước truy tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

2. Tác phẩm:

a. Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ “Con cò” sáng tác năm 1962, in trong tập “Hoa ngày thường – Chim báo bão” (1967) của Chế Lan Viên.

b. Khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật:

* Giá trị nội dung:

Khai thác hình tượng con cò trong những câu hát ru, bài thơ “Con cò” của Chế Lan Viên ngợi ca tình mẹ và ý nghĩa của lời ru trong cuộc đời mỗi con người.

* Giá trị nghệ thuật:

Bài thơ thành công trong việc vận dụng sáng tạo ca dao, có những câu thơ đúc kết được những suy nghĩ sâu xa.

c. Tìm hiểu mạch cảm xúc trữ tình và bố cục của bài thơ

* Mạch cảm xúc trữ tình: được phát triển theo ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh con cò, bắt đầu từ hình ảnh con cò trong ca dao theo lời ru của mẹ đi vào tiềm thức trẻ thơ, rồi đến hình ảnh con cò mang ý nghĩa biểu tượng cho sự nâng niu chăm chút của mẹ dành cho con suốt cuộc đời, và cuối cùng là những cảm nhận sâu sắc về tình mẫu tử và ý nghĩa lời ru qua hình ảnh con cò.

* Bố cục: 3 phần.

Khổ I – hình ảnh con cò qua lời ru đến với mỗi con người thuở thơ ấu, con cò là biểu tượng cho cuộc đời lam lũ của mẹ.

Khổ II – hình ảnh con cò đi vào tiềm thức tuổi thơ trở nên gần gũi và sẽ theo con trong suốt chặng đường đời.

Khổ III – từ hình ảnh con cò suy nghĩ về lời ru và lòng mẹ, con cò là biểu tượng cho tấm lòng yêu con của mẹ.

II. PHÂN TÍCH BÀI THƠ

Ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh con cò:

Hình tượng con cò bao quát toàn bộ bài thơ được khai thác từ trong ca dao truyền thống và được tác giả phát triển, xây dựng thành ý nghĩa biểu tượng cho tấm lòng người mẹ, và ý nghĩa của lời hát ru trong cuộc đời mỗi con người.

Hình ảnh con cò qua những lời ru hát đầu đến với tuổi ấu thơ:

– Khổ I – là hình ảnh của những người phụ nữ nông dân vất vả, cực nhọc nhưng giàu đức hy sinh và những câu ca dao dùng làm lời hát ru.

Con cò bay lả bay la

Bay từ  Cổng phủ bay ra cánh đồng

Con cò bay lả bay la

Bay từ cửa phủ bay về Đồng Đăng…

Đây là những cánh cò bay lả bay la dọc theo chiều dài của những cánh đồng lúa xanh tít tắp, bay về những mái nhà tranh bình yên. Hình ảnh con cò gợi cuộc sống xưa cũ từ làng quê đến phố xá, thong thả, bình yên, ít biến động. Cuộc sống ấy là quê hương thân yêu với cánh cò trải rộng. Hình ảnh con cò là nét rất riêng, rất duyên dáng, dịu dàng, đặc trưng cho làng quê Việt Nam. Con cò ấy phải chăng là hồn của quê hương, mà mẹ gửi vào giấc ngủ của đứa con.

– Hình ảnh con cò trong lời ru cảu mẹ còn là “Con cò ăn đêm, con cò xa tổ, cò gặp cành mềm, cò sợ xáo măng”. Đó là hình ảnh cánh cò vất vả, lam lũ trong ca dao:

Con cò mà đi ăn đêm

Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao

Ông ơi ông vớt tôi nao

Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng

Hay

Cái cò lặn lội bờ sông

Gánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non.

Đó là cánh cò tần toả, là hình ảnh của người mẹ, người phụ nữ nhọc nhằn, vất vả, lặn lội kiếm sống nuôi chồng, nuôi con. Đây không còn là con cò trắng bình yên vô tư lự mà đã trở thành biểu tượng của những người nông dân vất vả, cực chẳng đã, thậm chí còn vất vả hơn khi cò gặp cành mềm.

– Qua những lời ru của mẹ, hình ảnh con cò đến với tâm hồn tuổi thơ ấu một cách vô tư. Đây chính là sự khởi đầu của con đường đi vào thế giới tâm hồn mỗi con người, của những lời ru, lời ca dao dân ca, qua đó là cả điệu hồn dân tộc. Ở tuổi ấu thơ, đứa trẻ chưa thể hiểu và chưa cần hiểu nội dung ý nghĩa của những lời ru này “Con chưa biết con cò con vạc. Con chưa biết những cành mềm mẹ hát”. Chúng chỉ cần được vỗ về trong âm điệu ngọt ngào, dịu dàng của lời ru để đón nhận bằng trực giác vô thức tình yêu vô bờ bến và sự che chở của người mẹ: “Sữa mẹ nhiều con ngủ chẳng phân vân”.

– Nhịp 2 và vẫn đóng mở ngân vang, xen kẽ nhau trong từng dòng thơ kết hợp với biện pháp tu từ nhân hoá và so sánh đã tạp nên vẻ đẹp cho câu thơ, làm cho ý thơ thêm sâu sắc. Đoạn thơ khép lại bằng hình ảnh thanh bình của cuộc sống, bằng giấc ngủ say nồng của trẻ thơ.

Hình ảnh con cò đi vào trong tâm hồn trẻ thơ cùng với âm điệu ngọt ngào, dịu dàng của lời ru trở nên gần gũi và sẽ theo con trong suốt chặng đường đời:

– Từ lời ru của mẹ, con cò bước ra làm quen với đứa con bé bỏng. Thế rồi cò trở thành người bạn thân thiết, gần gũi.

+ Khi còn ở trong nôi “Con ngủ yên thì cò cùng ngủ. Cánh của cò hai đứa đắp chung đôi”.

+ Khi con đi học “Mai khôn lớn con theo cò đi học. Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân”.

+ Và khi con đã trưởng thành “Cánh cò trắng lại bay hoài không nghỉ. Trước hiên nhà, và trong hơi mát câu văn”.

– Như vậy, con cò đã trở thành người bạn đồng hành thân thiết hơn bất cứ người bạn nào. Cánh cò không mệt mỏi bay qua mọi không gian và thời gian, luôn ở bên con từ trong nôi, từ mái trường, từ hiên nhà, từ câu văn. Cánh cò ấy dường như tung tay theo từng ước mơ, khao khát của con. Như vậy, hình ảnh con cò là biểu tượng về lòng mẹ, là sự dìu dắt, nâng đỡ dịu dàng, bền bỉ của mẹ và mẹ mong cho con có tâm hồn yêu quê hương.

Hình ảnh con còn là biểu tượng cho tấm lòng yêu con của người mẹ, theo con suốt cuộc đời:

– Từ sự thấu hiểu tấm lòng người mẹ, nhà thơ đã khái quát một quy luật tình cảm có ý nghĩa sâu sắc và bền vững: “Con dù đã lớn vẫn là con của mẹ. Đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con”. Câu thơ giàu chất trí tuệ, triết lý. Triết lý của trái tim. Điệp từ “dù”, “vẫn” đã khẳng định tình mẫu tử là bền chặt, sắt son. Có gì cao hơn núi, có gì sâu hơn biển, và có gì bao la bằng lòng mẹ yêu con.

– Phần cuối bài thơ trở lại với âm hưởng lời ru và đúc kết hình tượng con cò trong những lời ru ấy “Một con cò thôi. Con cò mẹ hát. Cũng là cuộc đời. Vỗ cánh qua nôi”. Đúng vậy, chỉ một con cò trong lời ru của mẹ thôi mà ẩn chứa bao bài học, bao ý nghĩa về cuộc đời. Bài học ấy, ý nghĩa ấy đến với con thật nhẹ nhàng sâu lắng, qua âm điệu thiết tha của những lời ru. Không có lời ru, cuộc đời con thiệt thòi, nghèo nàn biết mấy.

2. Nghệ thuật của bài thơ

– Thể thơ tự do nhiều câu mang dáng dấp của thể thơ 8 chữ nên cảm xúc được thể hiện một cách linh hoạt.

– Cấu trúc các đoạn thường bắt đầu bằng những câu thơ ngắn, nhiều chỗ có cấu trúc giống nhau, có chỗ cấu trúc lặp lại hoàn toàn gợi âm điệu của lời ru.

– Giọng điệu suy ngẫm có cả tính triết lý làm cho bài thơ không chỉ cuốn người đọc vào điệu ru êm ái, mà hướng nhiều hơn vào sự suy ngẫm, phát hiện.

– Sáng tạo hình ảnh thiên về ý nghĩa biểu tượng nhưng cũng rất gần gũi, quen thuộc mà vẫn có khả năng hàm chứa ý nghĩa mới. Hình ảnh con cò được phát triển, mở rộng qua mỗi khổ nhưng vẫn giữ được tính liên kết, thống nhất.

– Bài thơ thành công trong việc vận dụng sáng tạo ca dao, có những câu thơ đúc kết được những suy nghĩ sâu xa.