Top 19 # Cảm Nhận Về Bài Thơ Lời Ru Của Mẹ / 2023 Xem Nhiều Nhất, Mới Nhất 12/2022 # Top Trend | Anhngucongdong.com

Cảm Nhận Lời Ru Xưa / 2023

Giai điệu những khúc ru nhẹ nhàng, ngọt ngào mà sâu nặng tình người, gửi gắm trong đó nhiều ý tứ. Nội dung bài hát ru là những bài đồng dao, ca dao, dân ca, hò, vè dân gian, hoặc là những bài thơ… được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Từ bao đời nay, những lời hát ru ngọt ngào của bà, của mẹ đã trở nên gần gũi thân thương đối với mỗi người. Đó là những kỉ niệm sâu đậm của tuổi thơ, trở thành ấn tượng bền chặt không thể phai mờ trong suốt cuộc đời.

Mỗi vùng, mỗi miền lại có lối hát ru riêng, rất đa dạng, mang đậm bản sắc của địa phương, nhưng đều có nét chung là dễ thấm, dễ lọt vào lòng người.

Tôi sinh ra, lớn lên ở Thuận Thành (Bắc Ninh) thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ. Sinh ra đã được hưởng hòa bình sau cuộc kháng chiến chống Pháp của dân tộc. Bà nội là người trông nom, chăm sóc tôi và các em tôi khi đó. 

Tôi nhớ bà hay hát ru anh em chúng tôi ngủ. Nhớ những đêm hè oi bức và khuya khoắt… bố, mẹ ra sân kho hợp tác xã đập lúa, chia rơm, thóc ngày mùa hoặc những trưa hè nắng chang chang đến nhức mắt, bố mẹ đập đỗ, đập ngô ở sân phơi hoặc bóc, cạo và phơi đay… bà thường bế em tôi nằm trên võng và hát ru em ngủ. 

Giờ đây, đã xa rồi những năm tháng tuổi thơ, nhưng mỗi khi được nghe những khúc hát ru, lòng tôi lại bồi hồi, xao xuyến…

Khi còn bé, tôi không thể nhận biết đầy đủ cái hay cái đẹp của hát ru. Lớn lên tôi dần nhận thấy, hát ru với những âm thanh du dương đã giúp trẻ thư giãn, dễ ngủ và ngủ ngon:

À… ơi

Con cò mà đi ăn đêm,

Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao.

Ông ơi! Ông vớt tôi nao,

Tôi có lòng nào ông hãy sáo măng.

Có sáo thì sáo nước trong,

Đừng sáo nước đục đau lòng cò con.

À… ơi

Con cò bay lả bay la,

Bay từ cửa phủ bay ra cánh đồng.

Con cò lặn lội bờ sông,

Gánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non.

À… ơi

Chú cuội ngồi gốc cây đa,

Bỏ trâu ăn lúa gọi cha ời ời.

Cha thời cắt cỏ trên trời,

Mẹ thời phóng ngựa đi mời quan viên.

Song, hát ru không đơn thuần là để giúp bé dễ ngủ, ngủ sâu. Nội dung chứa đựng trong những khúc hát ru còn biểu hiện những tình cảm nhân văn như tình yêu quê hương, đất nước:

À…ơi

Đồng Đăng có phố Kì Lừa,

Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh.

Ai lên xứ Lạng cùng anh,

Tiếc công bác mẹ sinh thành ra em.

Tay cầm bầu rượu nắm nem,

Mải vui quên hết lời em dặn dò.

Hay tình cảm gia đình, tình yêu thương giữa con người với con người. Kkhi nghe hát ru, bé tiếp nhận nhẹ nhàng thông điệp này từ bà, từ mẹ bằng tình cảm yêu thương, trìu mến, nâng niu:

À…ơi

Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Một đời thờ mẹ kính cha

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con

Cái ngủ:

Cái ngủ mày ngủ cho ngoan

Để mẹ đi cấy đồng xa chưa về

Bắt được con trắm con trê

Cầm cổ lôi về cho cái ngủ ăn

Ngủ ăn không hết để dành đến tết mùng 3

Mèo già ăn trộm, mèo ốm phải đòn

Mèo con phải vạ, con quạ chết trôi

…..

Hát ru là những tâm sự của người hát với bé; là lời tâm sự của người hát với người xung quanh và còn là lời tâm sự của người hát với chính mình:

À…ơi

Trời còn khi nắng khi mưa,

Người ta cũng có sớm trưa thất thường.

….

À…ơi

Ru con con ngủ cho rồi,

Mẹ ra chỗ vắng mẹ ngồi than than.

Trách ai tham đó bỏ đăng,

Thấy Lê bỏ Lựu, thấy trăng quên đèn.

Bởi anh tham trống bỏ kèn,

Ham chông bỏ mõ, ham đèn bỏ trăng.

Thông qua lời ru, người bà, người mẹ còn khuyên giải, phê phán, giáo dục con cháu một cách sâu sắc, tế nhị:

À…ơi

Cờ bạc là bác thằng bần,

Ruộng nương bán hết cho chân vào cùm.

Hoặc là:

À…ơi

Cái cò là cái cò quăm,

Chưa đi đến chợ đã chăm ăn quà.

Ăn từ bánh đúc, bánh đa,

Củ từ, khoai nướng, liền cà cháo kê.

Ăn xong dở dậy đi về,

Thấy hàng chả chuột lại lê chân vào.

“ Cặp này bà bán ra sao?”

“ Ba đồng một chục đời nào tôi mua”.

Nói dối rằng để cho chồng,

Ra đến ngoài đồng ngả nón xuống ăn.

Những khúc hát ru cứ vậy hàng ngày, hàng giờ thấm dần vào tâm hồn những đứa trẻ khi xưa. Lời ru ngọt ngào thực sự là những “dưỡng chất” bằng tinh thần giúp trẻ phát triển trí tuệ và tâm hồn. Âm hưởng đó cứ theo chúng ta suốt cuộc đời. Không phải vô cớ mà trong bài thơ Lời ru của mẹ, nhà thơ Hồ Dzếnh cứ da diết mãi :

Kiếp sau xin lại làm người,

Để nghe non nước vọng lời mẹ ru.

Tiếc rằng, trong đời sống hiện nay, thật khó để những khúc hát ru như thế tiếp tục được cất lên trong những gia đình nhỏ. Chúng ta hãy tùy theo sức của mình để góp phần vào việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc nói chung và việc bảo tồn những khúc hát ru nói riêng. Hãy để những đứa trẻ thời hiện đại được lớn lên trong sự ngọt ngào, êm ái của những lời ru.

Đến Với Bài Thơ Hay: Lời Ru Của Mẹ / 2023

 Khi con mới khóc chào đời

Đã nghe tiếng mẹ ru hời thiết tha

Chứa chan lòng mẹ bao la

Ngọt thơm dòng sữa mặn mà lời ru

Ầu ơ ngọn gió mùa thu

Cho con yên giấc, lời ru miệt mài

Thương con thức suốt đêm dài 

Đong đưa cánh võng mẹ hoài bên con

Lời ru là cả nước non

Con yêu Tổ quốc cội nguồn là đây

Qua bao gian khó tháng ngày

Nhọc nhằn lên nỗi vai gầy mẹ ơi

Xa rời cánh võng, vành nôi

Nay con khôn lớn, qua thời ấu thơ

Nhưng từ trong những giấc mơ

Lời ru của mẹ ầu ơ vọng về.

Phan Xuân Thi

Chữ gọi chữ, vần gọi vần, câu lục gọi câu bát, “Lời ru của mẹ” bước qua hồn ta thật tự nhiên như một cơn gió thoảng. Văng vẳng bên tai lời mẹ ru vọng về từ cõi nhớ. Thi sĩ lật giở những trang kí ức tìm về nơi lời ru cất lên cùng tiếng khóc chào đời:

“Khi con mới khóc chào đời

Đã nghe tiếng mẹ ru hời thiết tha

Chứa chan lòng mẹ bao la

Ngọt thơm dòng sữa mặn mà lời ru.”

Lời ru quấn quýt bên vành nôi, gọi gió về quạt mát những trưa hè, ấp ôm, ủ ấm cho con những ngày đông giá rét, dòng sữa ngọt thơm nuôi con lớn từng ngày, lời ru nâng những bước chân chập chững. Không ồn ào, không xô bồ tứ thơ khơi nguồn nhẹ nhàng, mềm mại như chính con người chị vậy. “Lời ru” chất liệu không mới đổ đầy vào cái khuôn lục bát truyền thống nhưng cái tình của chị vẫn chạm đến trái tim người đọc. Với tâm hồn tinh tế, nhạy cảm của một người phụ nữ tác giả đã cảm được vị “mặn mà”– vị mồ hôi của mẹ thấm nồng vào lời ru. 

Xuân Thi đã khảm vào thơ nhịp điệu của trái tim chị. Chính vì thế nên khi người đọc chạm vào vần thơ, từng con chữ như những ngón đàn khẽ rung ngân lên giai điệu ngọt ngào của lời ru:

“Ầu ơ ngọn gió mùa thu

Cho con yên giấc, lời ru miệt mài

Thương con thức suốt đêm dài

Đong đưa cánh võng mẹ hoài bên con”

Vần buông, bắt, nhặt, khoan, những câu thơ lục bát tự nhiên, không gò ép, không gằn giọng, không tì vết của dụng công nghệ thuật, như thể cứ buông lời là đã thành thơ vậy. Âu đó cũng là cái tài mà trời phú cho thi sĩ.

“Lời ru là cả nước non

Con yêu Tổ quốc cội nguồn là đây.”

Tình mẫu tử được nâng lên thành tình yêu quê hương, đất nước hay chính lời ru của mẹ đã dạy con biết yêu cuộc sống. Chị đã tìm ra điều lớn lao ẩn chứa trong những gì giản dị, thân thuộc nhất gắn bó với mỗi con người.

Trên cái nền phương Đông cổ điển, hai câu thơ cuối chợt vụt lên đầy sáng tạo, lấp lánh:

“Nhưng từ trong những giấc mơ

Lời ru của mẹ ầu ơ vọng về.”

Như cánh chim tung bay khắp bốn phương trời nhưng dẫu trôi dạt về nơi đâu giữa dòng đời xuôi ngược, con vẫn mang theo lời ru của mẹ, gói ghém trong những trang kí ức tuổi thơ. Lời ru của mẹ đã đi sâu vào tiềm thức vọng về trong cả giấc mơ!. Không màu mè hoa mỹ, lời bộc bạch chân thành nhưng lại có sức lay động diệu kỳ.

Đào Mạnh Long

Thơ Thiếu Nhi Chọn Lời Bình: Lời Mẹ Ru / 2023

Bài thơ “Lời mẹ ru” đạt giải C lần thứ 10 cuộc thi Viết -Vẽ tuổi học trò của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Diệp, lớp 7/1 trường trung học cơ sở Lê Văn Thiêm, được in trong cuốn sách” Cánh Diều mơ ước”. Chúng ta sẽ tiếp cận với bài thơ này qua lời bình của tác giả Nguyễn Văn Thanh.

Như làn hương dịu ngọt Như ngọn gió mát trong Tuổi thơ ấu của con Ngập tràn lời ru ấy Những trưa hè nắng cháy Hay đêm đông u buồn Mẹ gạt nỗi lo toan Ru giấc con yên ả Lời thiết tha dào dạt Ngân lên từ trái tim Con tìm thấy yêu thương Đong đầy trong câu hát Thời gian mang đổi khác Con đã lớn thêm nhiều Lòng vẫn mãi dấu yêu Lời mẹ ru thuở ấy

Nguyễn Thị Ngọc Diệp

Lời ru của mẹ (Minh họa: Hà Mi)

Và đây là : “Những trưa hè nắng cháy/ hay đêm đông u buồn/ mẹ gạt nỗi lo toan/ ru giấc con yên ả.” Đối với người mẹ không có khó khăn trở ngại nào có thể ngăn cản bà chăm cho giấc ngủ con mình dù đó là nóng, rét, buồn, lo. Đó là bộn bề công việc nhà nông hay trăm công ngàn chuyện trong công sở người mẹ vẫn luôn lo tròn giấc ngủ con mình với lời ru ngọt ngào từ cõi lòng sâu thẳm. Lời ru đó “thiết tha dào dạt/ ngân lên từ trái tim/ con tìm thấy yêu thương/ đong đầy trong câu hát”. Trong khổ thơ này bạn Ngọc Diệp của chúng ta đã biết vận dụng những ngôn ngữ tinh tế có sức truyền cảm và giá trị nghệ thuật cao để diễn đạt lời ru. Đó là “ngân lên” đó là “tìm thấy” và đặc biệt hai từ “đong đầy”xuất hiện từ độ chín của cảm xúc khẳng định bạn Ngọc Diệp của chúng ta dẫu tuổi đời còn rất nhỏ đã dùng vốn ngôn ngữ của mình, sáng tạo để chuyển tải vào khổ thơ thứ ba một cách hiệu quả, có sức lay thức cao với những người cảm nhận nó. Bài thơ “Lời mẹ ru” là niềm xúc cảm dâng trào, là những sợi dây đàn nằm sâu thẳm trong tâm hồn tác giả Nguyễn Thị Ngọc Diệp bất chợt rung ngân với rất nhiều cung bậc cho mọi người cùng thưởng thức nó. Bài thơ để lại trong tôi và các em nhỏ yêu thơ một nỗi bồi hồi xúc động khó tả và không ai bảo ai cùng ngược dòng kí ức tìm về những kỉ niệm thiêng liêng thời thơ ấu”lòng vẫn mãi dấu yêu/lời mẹ ru thuở ấy”.

. . . . .

Cảm Nhận Về Bài Thơ Khúc Hát Ru Những Em Bé Lớn Trên Lưng Mẹ Của Nguyễn Khoa Điềm / 2023

Cảm nhận về bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ của Nguyễn Khoa Điềm – Bài làm 1 của một bạn học sinh giỏi Văn tỉnh Bến Tre

Bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ được sáng tác rất nhanh trong một hoàn cảnh khá đặc biệt. Cuối bài thơ ghi rõ ngày 25 tháng 3 năm 1971 – Trần Phương Trà kể lại “một lần về đến nhà, chưa kịp đặt gùi gạo xuống, với chiếc khăn mặt lau mồ hôi, Điềm ngồi vào bàn ghi ngay bài thơ “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” rồi đưa cho tôi. Tôi thú vị đọc bài thơ và sung sướng nói với Điềm. Đây là một bài thơ hay viết về đồng bào dân tộc thiểu số. Xin chúc mừng Điềm”.

Bài thơ mang tên khác là Khúc hát ru. Điểm mới mẻ đầu tiên là có hai người ru em cu Tai. Tác giả và người mẹ Tà-ôi. Hai người ru, hai lời ru – Những lời ru ấy quấn quýt, vừa nói về hiện thực, vừa nói về ưóc mơ, vừa ru em, nhưng cũng ca ngợi mẹ em. Đây là một cách tân trong kết cấu lời ru làm cho “khúc hát” có một sự hòa thanh mới lạ.

Theo những lời ru của tác giả, ta biết được mẹ em như một người lao động cần mẫn. Những công việc của mẹ vừa có nét truyền thống: giã gạo, phát rẫy, lại vừa có nét hiện đại đạp rừng chuyển lán. Nhưng đây không phải là công việc bình thường của người mẹ trong gia đình. Công việc ấy mang một ý nghĩa khác thường, đó là việc nhà, nhưng cũng là việc nước, việc kháng chiến, việc cách mạng. Giã gạo, phát rẫy, đạp rừng để nuôi bộ đội, nuôi dân làng và đánh giặc. Vì thế người mẹ không chỉ là mẹ riêng của em Cu Tai, mà trở thành mẹ chiến sỹ, và cao hơn là mẹ Tổ quốc. Những lời này của mẹ – “tim hát thành lời” đó là tình cảm của mẹ, là khát khac ưóc vọng của mẹ đối với con trai của mình. Điều mới ở đây là tình mẫu từ thiêng liêng không phải chỉ dành cho một người con duy nhất của mẹ. Tình thương đó dành cho bộ đội, cho dân làng, và cho đất nước. Hiện tại, tương lai gần, tương lai xa của con trai đều gắn liền với dân làng, với cuộc kháng chiến của cả đất nưóc, dân tộc.

Một khúc hát ru, nhưng là khúc hát ru hiện đại, nên không có những “sung chát đào chua” khống có những “cánh cò đi đón cơn mưa” trong cơn giông tối tăm mù mịt. Cũng không có những hình ảnh tươi đẹp của cuộc sống thanh bình. Hiện ra trong khúc hát ru là nỗi gian khổ, vất vả, nhọc nhằn: mồ hôi mẹ rơi, vai mẹ gầy nhấp nhô.

Hiện ra trong khúc hát ru còn là tấm lưng của mẹ. Lưng đưa nôi, và lưng chính là nôi. Tấm lưng của người mẹ Tà-ôi gắn chặt với con trai trong mọi công việc vất vả nặng nhọc, tấm lưng ấy nhỏ, không to như lưng núi, nhưng bền bỉ như lưng núi, và kiêu hãnh hơn lưng núi vì con trai – mặt trời của mẹ nằm ở trên lưng. Và sau hết ” từ trên lưng mẹ – em đến trường”. Đến đây ta bỗng hiểu vì sao Nguyễn Khoa Điềm đặt tên cho khúc hát ru là Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ. Phải chăng mẹ đã dùng tấm lưng làm nôi nuôi dưỡng những dũng sĩ cho cuộc kháng chiến của dân tộc, và gánh chịu tất cả nỗi vất vả gian lao để giành chiến thắng Người mẹ Tà-ôi, người mẹ Việt Nam mãi mãi là nguồn cảm hứng bất tận cho các nhà thơ ca ngợi. Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ là một giai điệu đẹp trong bản giao hưởng lớn về người mẹ ấy.

Cảm nhận về bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ của Nguyễn Khoa Điềm – Bài làm 2

Viết về bà mẹ Việt Nam trong thời chống Mĩ, bài thơ “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” của Nguyễn Khoa Điềm là một bài thơ độc đáo và rất hay. Nó đã được phổ nhạc thành ca khúc từng làm rung động hàng triệu trái tim.

Bà mẹ được nói đến là bà mẹ người Tà-ôi có một tình thương mênh mông: thương con, thương làng đói, thương bộ đội, thương đất nước. Bài thơ có ba khúc ca được sáng tạo theo âm điệu dân ca, điệu ru con của đồng bào Tà-ôi trên miền núi Trị – Thiên. Mở đầu mỗi khúc ca là một điệp khúc ngọt ngào tha thiết:

Em Cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi! Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ…

Có lúc như vỗ về yêu thương. Tình mẹ hay tấm lòng nhà thơ:

Ngủ ngon a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi…

Khúc ca thứ nhất là tiếng ru khi mẹ địu con giã gạo:

Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội Nhịp chày nghiêng, giấc ngủ em nghiêng Mồ hôi mẹ rơi má em nóng hổi Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối Lưng đưa nôi và tim hát thành lời.

Tiếng ru con “nghiêng” theo nhịp chày làm cho giấc ngủ em Cu Tai cũng “nghiêng” theo. Con như đang chia sẻ sự vất vả của mẹ. Má em cũng “nóng hổi” vì bao mồ hôi mẹ tuôn rơi. Hàng loạt hình ảnh hoán dụ (mồ hôi, má, vai, lưng, tim) được sử dụng rất “đắt” để thể hiện trái tim yêu thương mênh mông của người mẹ nghèo. Lưng mẹ là chiếc nôi để đưa con lớn lên. Tim mẹ dạt dào tình mẫu tử, đã “hát thành lời”. Hạt gạo hậu phương là “hạt vàng làng ta”; hạt gạo của mẹ nặng tình nặng nghĩa, rất đáng tự hào.

Khúc ca thứ hai là tiếng ru khi mẹ tỉa bắp trên núi Ka-lưi. Người người cần cù và đảm đang vừa địu con, vừa làm rẫy. So sánh “lưng núi” với “lưng mẹ” nhằm khẳng định đức tính kiên nhẫn, chịu đựng gian khổ của người mẹ nghèo:

Mẹ đang tỉa bắp trên núi Ka-lưi Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ

“Mặt trời” trong thơ Nguyễn Khoa Điềm là một hình ảnh ẩn dụ nói lên tình thương, niềm tự hào của mẹ đối với Cu Tai, vì em là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của mẹ:

Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng

Mẹ nhân hậu, lòng mẹ bao la mang nặng tình nhà nghĩa xóm:

Mẹ thương a-kay, mẹ thương làng đói

Thời kháng chiến “hạt gạo cắn đôi, hạt muối chia đều” là thế.

Khúc ca thứ ba, nhịp điệu vang lên dồn dập. Đó là lúc “thằng Mĩ đuổi ta phải rời con suối”, dồn đồng bào Tà-ôi vào chỗ chết, mẹ địu con khi đang “chuyển lán” và “đạp rừng”. Khi cả gia đình đều ra trận:

Anh trai cầm súng, chị gái cầm chông Mẹ địu em đi để giành trận cuối Từ trên lưng mẹ, em đến chiến trường Từ trong đói khổ em vào Trường Sơn

Khúc ca thứ ba là khúc ca chiến đấu. “Giặc đến nhà đàn bà cũng đánh” là truyền thống anh hùng của người phụ nữ Việt Nam. Ở đây, người mẹ địu con ra trận, đi tiếp tế, đi tải đạn vì sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước:

Mẹ thương a-kay, mẹ thương đất nước.

Trong bài thơ, Nguyễn Khoa Điềm ba lần nói đến giấc mơ đẹp của bé thơ:

– Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần. – Con mơ cho mẹ hạt bắp lên đều Mai sau con lớn phát mười Ka-lưi. – Con mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ Mai sau con lớn làm người Tự do…

Đó là giấc mơ tình thương, giấc mơ về ấm no, hạnh phúc, giấc mơ chiến thắng.

Bài thơ “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” xứng đáng là bài ca lòng mẹ Việt Nam. Mọi đứa con chỉ có thể lớn lên bằng dòng sữa, bằng lời ru, tình thương của mẹ. Bài thơ của Nguyễn Khoa Điềm là tượng đài tráng lệ về bà mẹ Việt Nam “anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”. Nó nhắc nhở mọi chúng ta ghi sâu trong lòng tình cảm kính yêu và biết ơn người mẹ hiền.

Cảm nhận về bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ của Nguyễn Khoa Điềm – Bài làm 3

Nguyễn Khoa Điềm là một nhà thơ, chiến sĩ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước. Trong những ngày gian khổ và ác liệt ấy, bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ ra đời. Bài thơ làm nổi bật hình ảnh người mẹ Tà-ôi – người mẹ yêu con, yêu nước, nuôi dưỡng trong con tình yêu làng quê, đất nước và ý chí giải phóng quê hương.

Mở đầu bài thơ là lời ru hời như để vỗ về đứa bé vào giấc ngủ say nồng:

Em cu Tai ngủ trên lưng me ơi Em ngủ chơ ngoan đừng rời lưng mẹ.

Hai câu thơ này được lặp lại nhiều lần ở đầu mỗi khúc ru, giúp cho bài thơ nhẹ nhàng và sâu lắng. Đây là lời của tác giả nói với đứa bé nhưng chứa đựng tình yêu thương của người mẹ. Người mẹ yêu con và yêu thương các chiến sĩ bảo vệ Tổ quốc nên mẹ vừa địu con vừa giã gạo: Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội

Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng.

Hai câu thơ vừa diễn tả được sự cực nhọc trong công việc giã gạo của mẹ lại vừa diễn tả giấc ngủ không mấy thoải mái của em cu Tai. Những giọt mồ hôi vất vả của mẹ rơi xuống đã làm em như cũng cảm nhận được sự nặng nhọc cửa mẹ; em đã ngủ ngon cho mẹ yên lòng làm việc. Quả thật việc giã gạo là rất khó khăn, vất vả để biến hạt thóc thành hạt gạo trắng ngần để phục vụ kháng chiến:

Mồ hôi mẹ rơi má em nóng hổi Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối Lưng đưa nồi và tim hát thành lời.

Mẹ vừa địu con yừa phải giã gạo nhưng mẹ vẫn cố tạo ra sự thoải mái cho con có được giấc ngủ say. Hình ảnh “vai gầy” làm gối của mẹ còn gợi xúc động trong lòng người đọc. Nỗi vất vả, nhọc nhằn được hiện ra trong khúc hát ru. Tác giả đã khai thác thành công nghệ thuật so sánh: đôi vai gầy của mẹ làm gối đưa con ngủ, lưng mẹ làm nôi và nhịp tim của mẹ hát thành lời thắm thiết, Lời mẹ ru con thắm thiết như tiếng nói tâm tình của người mẹ:

Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi Mẹ thương a-kay, mẹ thương bộ đội.

Lời ru của mẹ chất chứa tình yêu thương đối với đứa con. Mẹ mong con sẽ có nhữtig giấc mơ đẹp là có hạt thóc trắng ngần để nuôi bộ đội đánh giặc.

Và mẹ mong con lớn nhanh để “vung chày lún sân”. Trong ước mơ của mẹ chứa đựng niềm hi vọng con mình lớn lên sẽ trở thành một thanh niên khỏe mạnh để giúp ích cho nước, cho dân, Tình mẹ con ở đây ngày càng đẹp hơn bởi nó gắn với tình yêu quê hương, đất nước.

Nhà thơ ru cho em bé ngủ ngoan để mẹ yên tâm làm việc:

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ.

Hình ảnh người mẹ tỉa bắp trên núi Ka-lưi thật cảm động trong lòng người đọc, Núi rừng rộng lớn nhưng sức mạnh có hạn. Lời ru của mẹ đã mô tả được công việc khó khăn, vất vả mà mẹ phải gánh vác. Vì thế đứa con là niềm an ủi, niềm hi vọng của người mẹ.

Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng.

Biện pháp ẩn dụ mang nhiều ý nghĩa. Cây bắp sống được là nhờ có ánh sáng của mặt trời còn mẹ vượt qua được tất cả sự cực nhọc cũng là nhờ có con. Hằng ngày mẹ đều địu em cu Tai trên lưng, hơi ấm của mẹ truyền cho em và mẹ cảm nhận được em lớn lên từng ngày trên lưng mình. Địu con lên núi, lời ru của mẹ chứa biết bao tâm sự:

Ngủ ngoan a kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi Mẹ thương a-kay, mẹ thương làng đói Con mơ cho mẹ hạt bắp lên đều Mai sau con lớn phát mười Ka-lưi.

Ước mơ của mẹ dần lớn hơn. Càng thương con thì mẹ càng “thương làng đói”. Tình thương con mở rộng ra tình thương dân làng. Vì thế mẹ mong trong giấc mơ của con “hạt bắp lên đều”. Mẹ mong cho các anh bộ đội có đủ cơm ăn, mong cho dân làng có lương thực để sống và mong cho con của mẹ có một tương lai tốt đẹp hơn.

Từ việc mong cho con mình khỏe mạnh, giờ đây mẹ mong cho con trở thành người lao động giỏi, làm ra lương thực để nuôi làng.

Nếu như ở hai đoạn thơ trước, nhà thơ miêu tả cảnh mẹ địu con lên núi tỉa bắp thì ở đoạn thơ này nhà thơ tả cảnh mẹ cùng con đi đánh giặc:

Mẹ đang chuyển lán, mẹ đi đạp rừng Thằng Mĩ đuổi ta phải rời con suối Anh trai cầm súng, chị gái cầm chông Mẹ dịu em đi đề giành trận cuối.

Động từ “đi” được sử dụng đến hai lần, gợi được tư thế chủ động khi đối mặt với bọn địch, quyết tâm đánh giặc để giữ đất nước. Mẹ cùng em cu Tai trực tiếp tham gia trận đánh cùng với anh trai, chị gái. Mẹ làm việc gian nan ấy là vì con, vì làng xóm và vì dân tộc. Dẫu công việc có khó khăn đến đâu thì mẹ cũng sẵn sàng vượt qua tất cả. Hai chữ “trận cuối” thể hiện cả một niềm tin chiến thắng. Người mẹ giờ đây khoác lên vai mình một nhiệm vụ mới, một tầm vóc mới. Thật xúc động trước cảnh em cu Tai:

Từ trên lưng mẹ em đến chiến trường Từ trong đói khổ em vào Trường Sơn.

Em cu Tai vẫn còn nằm trên lưng mẹ mà như đã khôn lớn để cùng mẹ lên đường vào Trường Sơn đánh giặc, nơi có biết bao vất vả và cái chết đang rình rập. Người mẹ Tà-ôi đã được, nâng lên thành người mẹ Tổ quốc. Mẹ đã dùng chính tấm lưng gầy của mình để nuôi dưỡng những anh hùng cho cuộc kháng chiến. Mẹ ru con và mong cho con hanh phúc:

Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi Mẹ thương a-kay, mẹ thương đất nước Con mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ Mai sau con lớn làm người Tự do.

Bên cạnh tình thương con, mẹ còn thương bộ đội, thương làng đổi, thương đất nước. Tình cảm và ước mơ của mẹ ngày càng rộng lớn hơn.

Mẹ mong cho con được gặp Bác Hồ, mong đất nước được tự do. Bởi Bác Hồ luôn là nguồn động viên, là biểu tượng sáng chói của cách mạng. Lời ru kết lại là hình tượng em cu Tai sẽ trở thành người tự do của một đất nước hòa bình.

Bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ đã khắc họa thành công hình tượng người mẹ Tà-ôi, người mẹ của Tổ quốc với những phẩm chất đáng quí và là biểu tượng của người mẹ Việt Nam anh hùng.