Top 19 # Văn Thuyết Minh Về Bài Thơ Khi Con Tu Hú / 2023 Xem Nhiều Nhất, Mới Nhất 12/2022 # Top Trend | Anhngucongdong.com

Cảm Nhận Về Bài Thơ “Khi Con Tu Hú” / 2023

Đề bài: Cam nhan ve bai tho Khi con tu hu. Sau khi học xong em hãy nêu cảm nhận của mình về bài thơ “Khi con tu hú”.

Mở bài: Cảm nhận về bài thơ “Khi con tu hú”

Tố Hữu là một trong những lá cờ đầu của nền văn nghệ cách mạng Việt Nam.Các chặng đường thơ của Tố Hữu luôn gắn bó và phản ánh chân thật những chặng đường cách mạng đầy gian khổ hi sinh nhưng cũng nhiều thắng lợi vinh quang của dân tộc, ghi dấu những chặng đường biến đổi trong tư tưởng và bản lĩnh nghệ thuật của nhà thơ. Khi con tu hú một bài thơ hay trong các bài thơ tiêu biểu của ông, được sáng tác trong thời gian sôi sục của cách mạng nhưng ông bị bọn giặc giam cầm tự do, nhưng tâm hồn ông thì luôn là vượt lên trên cảnh ngộ tù đày để về với thiên nhiên bên ngoài, bầu bạn và tâm sự, vừa tôi luyện ý chí bền bỉ vượt nghịch cảnh.

Thân bài: Cảm nhận về bài thơ “Khi con tu hú”

Nhan đề của bài thơ dường như chỉ nói về một thời gian chưa đầy đủ về mặt thời gian. Là một điểm nhấn để ta phải tập trung theo dõi con vật diễn ra như thế nào, đầy đủ ẩn ý sự chuẩn bị cho bước bùng lên của cảnh vật, cũng như sự khát khao mãnh liệt của con người. Sự liên tưởng Khi con vật báo hiệu của mùa hè-Con Tu Hú bắt đầu hoạt động gọi bầy, sự tự do bay lượn trên bầu trời nó đã thu hút sự chú ý của người chí sĩ cách mạng bị giam cầm sau thanh sắt nhà tù, điều này càng làm cho tâm trạng của người tù không yên bình mà dồn dập khát vọng muốn được giải thoát ra ngoài kia để đóng góp cho phong trào cách mạng đang sục sôi.

Cả bài thơ tác giả sử dụng thể thơ lục bát nhịp nhàng, uyển chuyển, giàu âm hưởng, có khả năng truyền tải tình cảm, linh hoạt trong chỉ vọn vẹn trong 10 câu thơ ngắn gọn, xúc tích.

Ta có thể cảm nhận được quang cảnh bên ngoài của mùa hè tuyệt vời với biết bao kỷ niệm thân thương in hằn trong kí ức của tác giả qua 6 câu đầu. Những sự vật trong hoàn cảnh ấy nó đến với sự tự nhiên, lần lượt được gợi về sau tiếng động của âm thanh của con Tu Hú. Mùa hè của tác giả thật đẹp đẽ, chân thực, rộn rã, nhiều màu sắc. Tất cả những cảnh vật đang ở trong giai đoạn đỉnh điểm như lúa chiêm đang chín, trái cây thì ngọt dần, ve mới bắt đầu ran, nắng còn rất mới…Có thể nói đó cũng là sự trùng hợp trong hoàn cảnh của người tù không?. Vì ở người tù so với việc hoạt động cách mạng, đây cũng chính là thời điểm đẹp, đầy sự hứng khởi trong quá trình mới giác ngộ và theo đuổi lý tưởng cách mạng,sẵn sàng hăng hái phục vụ cho tổ quốc.

Tất cả những điều tác giả cảm nhận được chèn âm thanh, hình ảnh được hiện lên sống đông,phải đi qua mùa hè đó tác giả mới hiểu hết vẻ đẹp của từng cảnh vật từ trời xanh, nắng đào, bắp vàng, trái chín… đến chú tu hú lộn nhào từng không, tất cả đang được hiện lên trong một khung nền của tự do đối ngược với căn buồng tốm tăm, kìm hãm của tác giả hiện tại.

Tác giả đã vận dụng hết các tri giác để cảm nhận không khí của mùa hè, bằng tình yêu sự sống thiết tha trong trái tim nóng bỏng làm người đọc như sống dậy, hòa nhập theo tiếng mời gọi sự vật, cùng tác giả để thưởng thức hết vẻ đẹp của nó.

Đến những câu thơ tiếp theo, suy nghĩ muốn vùng dậy giải phóng bản thân khi quá thiết tha với cảnh ngày hè sôi động ngoài kia, tâm trạng phẫn uất, đau khổ khi nghĩ về thực tại thật đắng cay với người tù mất quyền được sống, được hành động, gò bó, bất lực, nhưng những ý nghĩ ấy không đồng nghĩa với sự cam chịu mãi,sự yếu đuối cũng không thể tồn tại thể hiện qua câu “muốn đạp tan phòng, cảm giác chết vì uất ức, ngột ngạt” câu thơ đang êm dịu,vui tươi, nhịp đều, bỗng bị gằn lại mạnh mẽ hơn theo sự thay đổi tâm trạng người chiến sĩ.Tất cả chúng xuất hiện như để tôi luyện thêm ý chí sắt đá của người tù, trong tâm hồn ông lúc này chỉ là sự khao khát bằng sức mạnh phi thường của bản thân để đạp đổ tất cả, phóng thoát cho bản thân.

Âm thanh trong bài thơ này được gửi gắm như một biện pháp chủ đạo giúp tác giả thành công hơn trong việc miêu tả, là cách kết nối dễ dàng nhất với thế giới bên ngoài.

Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!

Âm thanh con tu hú ở đây làm không gian khác thường đi, đáng chú ý hơn đó là sự kích động tâm hồn đang buồn đau, mang nhiều uất ức, tiếng vọng đó càng lặp lai nhiều lần như thúc giục hành động của nhân vật. Tiếng chim đước sử dụng độc đáo, thành công trong việc miêu tả nội tâm của tác giả gợi nhiều tâm sự, xúc cảm.Càng chăm chú lắng nghe chính tâm hồn tác giả càng có nhiều sự biến đổi từ vui tươi, thưởng thức, mơ mộng đến sự bức bách luôn bị dằn vặt trong tâm hồn, luôn thúc giục hành động.

Kết bài: Cảm nhận về bài thơ “Khi con tu hú”

Bài thơ mang những tính triết lý, rất gần gũi, bình dị mà thân thuộc.Bài thơ khép lại, với âm thanh vang vọng của tiếng chim, gieo vào lòng tác giả ngay lúc này chính là khát vọng tự do luôn mạnh mẽ, sức sống đẹp đẽ cùa mùa hè đã truyền ngọn lửa của hy vong, phản kháng loại bỏ ngục từ về với quá khứ tươi đẹp tiếp tục cống hiến cho trường kì kháng chiến, qua đó cũng có thể thấy cả cuộc đời của nhà thơ, chiến sĩ Tố Hữu là một chuỗi sự hiến dâng cho Tổ Quốc, cho Đảng,cho nhân dân không ngưng nghỉ.

TỪ KHÓA TÌM KIẾM

HAY NEU CAM NHAN VE BAI THO “KHI CON TU HU”

TIẾNG TU HÚ KÊU MỖI MÙA HÈ VỀ ĐỂ LẠI CHO EM CẢM GIÁC NHƯ THẾ NÀO

HÃY NÊU CẢM XÚC CỦA EM KHI ĐỌC BÀI THƠ “KHI CON TU HÚ”

Cảm Nhận Về Bài Thơ “Khi Con Tu Hú” / 2023

Đề bài: Cam nhan ve bai tho Khi con tu hu. Sau khi học xong em hãy nêu cảm nhận của mình về bài thơ “Khi con tu hú”.

Mở bài: Cảm nhận về bài thơ “Khi con tu hú”

Tố Hữu là một trong những lá cờ đầu của nền văn nghệ cách mạng Việt Nam.Các chặng đường thơ của Tố Hữu luôn gắn bó và phản ánh chân thật những chặng đường cách mạng đầy gian khổ hi sinh nhưng cũng nhiều thắng lợi vinh quang của dân tộc, ghi dấu những chặng đường biến đổi trong tư tưởng và bản lĩnh nghệ thuật của nhà thơ. Khi con tu hú một bài thơ hay trong các bài thơ tiêu biểu của ông, được sáng tác trong thời gian sôi sục của cách mạng nhưng ông bị bọn giặc giam cầm tự do, nhưng tâm hồn ông thì luôn là vượt lên trên cảnh ngộ tù đày để về với thiên nhiên bên ngoài, bầu bạn và tâm sự, vừa tôi luyện ý chí bền bỉ vượt nghịch cảnh.

Thân bài: Cảm nhận về bài thơ “Khi con tu hú”

Nhan đề của bài thơ dường như chỉ nói về một thời gian chưa đầy đủ về mặt thời gian. Là một điểm nhấn để ta phải tập trung theo dõi con vật diễn ra như thế nào, đầy đủ ẩn ý sự chuẩn bị cho bước bùng lên của cảnh vật, cũng như sự khát khao mãnh liệt của con người. Sự liên tưởng Khi con vật báo hiệu của mùa hè-Con Tu Hú bắt đầu hoạt động gọi bầy, sự tự do bay lượn trên bầu trời nó đã thu hút sự chú ý của người chí sĩ cách mạng bị giam cầm sau thanh sắt nhà tù, điều này càng làm cho tâm trạng của người tù không yên bình mà dồn dập khát vọng muốn được giải thoát ra ngoài kia để đóng góp cho phong trào cách mạng đang sục sôi.

Cả bài thơ tác giả sử dụng thể thơ lục bát nhịp nhàng, uyển chuyển, giàu âm hưởng, có khả năng truyền tải tình cảm, linh hoạt trong chỉ vọn vẹn trong 10 câu thơ ngắn gọn, xúc tích.

Ta có thể cảm nhận được quang cảnh bên ngoài của mùa hè tuyệt vời với biết bao kỷ niệm thân thương in hằn trong kí ức của tác giả qua 6 câu đầu. Những sự vật trong hoàn cảnh ấy nó đến với sự tự nhiên, lần lượt được gợi về sau tiếng động của âm thanh của con Tu Hú. Mùa hè của tác giả thật đẹp đẽ, chân thực, rộn rã, nhiều màu sắc. Tất cả những cảnh vật đang ở trong giai đoạn đỉnh điểm như lúa chiêm đang chín, trái cây thì ngọt dần, ve mới bắt đầu ran, nắng còn rất mới…Có thể nói đó cũng là sự trùng hợp trong hoàn cảnh của người tù không?. Vì ở người tù so với việc hoạt động cách mạng, đây cũng chính là thời điểm đẹp, đầy sự hứng khởi trong quá trình mới giác ngộ và theo đuổi lý tưởng cách mạng,sẵn sàng hăng hái phục vụ cho tổ quốc.

Tất cả những điều tác giả cảm nhận được chèn âm thanh, hình ảnh được hiện lên sống đông,phải đi qua mùa hè đó tác giả mới hiểu hết vẻ đẹp của từng cảnh vật từ trời xanh, nắng đào, bắp vàng, trái chín… đến chú tu hú lộn nhào từng không, tất cả đang được hiện lên trong một khung nền của tự do đối ngược với căn buồng tốm tăm, kìm hãm của tác giả hiện tại.

Tác giả đã vận dụng hết các tri giác để cảm nhận không khí của mùa hè, bằng tình yêu sự sống thiết tha trong trái tim nóng bỏng làm người đọc như sống dậy, hòa nhập theo tiếng mời gọi sự vật, cùng tác giả để thưởng thức hết vẻ đẹp của nó.

Đến những câu thơ tiếp theo, suy nghĩ muốn vùng dậy giải phóng bản thân khi quá thiết tha với cảnh ngày hè sôi động ngoài kia, tâm trạng phẫn uất, đau khổ khi nghĩ về thực tại thật đắng cay với người tù mất quyền được sống, được hành động, gò bó, bất lực, nhưng những ý nghĩ ấy không đồng nghĩa với sự cam chịu mãi,sự yếu đuối cũng không thể tồn tại thể hiện qua câu “muốn đạp tan phòng, cảm giác chết vì uất ức, ngột ngạt” câu thơ đang êm dịu,vui tươi, nhịp đều, bỗng bị gằn lại mạnh mẽ hơn theo sự thay đổi tâm trạng người chiến sĩ.Tất cả chúng xuất hiện như để tôi luyện thêm ý chí sắt đá của người tù, trong tâm hồn ông lúc này chỉ là sự khao khát bằng sức mạnh phi thường của bản thân để đạp đổ tất cả, phóng thoát cho bản thân.

Âm thanh trong bài thơ này được gửi gắm như một biện pháp chủ đạo giúp tác giả thành công hơn trong việc miêu tả, là cách kết nối dễ dàng nhất với thế giới bên ngoài.

Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!

Âm thanh con tu hú ở đây làm không gian khác thường đi, đáng chú ý hơn đó là sự kích động tâm hồn đang buồn đau, mang nhiều uất ức, tiếng vọng đó càng lặp lai nhiều lần như thúc giục hành động của nhân vật. Tiếng chim đước sử dụng độc đáo, thành công trong việc miêu tả nội tâm của tác giả gợi nhiều tâm sự, xúc cảm.Càng chăm chú lắng nghe chính tâm hồn tác giả càng có nhiều sự biến đổi từ vui tươi, thưởng thức, mơ mộng đến sự bức bách luôn bị dằn vặt trong tâm hồn, luôn thúc giục hành động.

Kết bài: Cảm nhận về bài thơ “Khi con tu hú”

Bài thơ mang những tính triết lý, rất gần gũi, bình dị mà thân thuộc.Bài thơ khép lại, với âm thanh vang vọng của tiếng chim, gieo vào lòng tác giả ngay lúc này chính là khát vọng tự do luôn mạnh mẽ, sức sống đẹp đẽ cùa mùa hè đã truyền ngọn lửa của hy vong, phản kháng loại bỏ ngục từ về với quá khứ tươi đẹp tiếp tục cống hiến cho trường kì kháng chiến, qua đó cũng có thể thấy cả cuộc đời của nhà thơ, chiến sĩ Tố Hữu là một chuỗi sự hiến dâng cho Tổ Quốc, cho Đảng,cho nhân dân không ngưng nghỉ.

TỪ KHÓA TÌM KIẾM HAY NEU CAM NHAN VE BAI THO “KHI CON TU HU” TIẾNG TU HÚ KÊU MỖI MÙA HÈ VỀ ĐỂ LẠI CHO EM CẢM GIÁC NHƯ THẾ NÀO HÃY NÊU CẢM XÚC CỦA EM KHI ĐỌC BÀI THƠ “KHI CON TU HÚ” Theo chúng tôi

Cảm nhận về bài thơ khi con tu hú hay nhất

Cảm Nhận Về Bài Thơ “Khi Con Tu Hú” (6) / 2023

Khi con tu hú của Tố Hữu là một trong những bài thơ để ta nhớ – nhớ tình người và nhớ tình đời một thời gian khổ mà oanh liệt.

Có những bài thơ để ta yêu. Có những bài thơ để ta nhớ. Bàicủa Tố Hữu là một trong những bài thơ để ta nhớ – nhớ tình người và nhớ tình đời một thời gian khổ mà oanh liệt.

Bài thơ này, Tố Hữu viết vào tháng 7-1939, khi nhà thơ bước sang tuổi 19, ở nhà lao Thừa Thiên, tư thế hiên ngang của người chiến sĩ cách mạng. Bài thơ gồm 10 câu lục bát, chứa đầy tâm trạng. Sáu câu thơ đầu nói lên nỗi nhớ da diết đồng quê. Bốn câu cuối là niềm sục sôi căm hờn uất hận.

Thời kì Mặt trận Dân chủ Đông Dương (1936-1939), Tố Hữu được giác ngộ cách mạng, hoạt động bí mật trong học sinh, thanh niên tại thành phố Huế quê mẹ. Tháng 4-1939, nhà thơ bị mật thám Pháp bắt giam. Nhiều bài thơ tràn đầy dũng khí cách mạng được viết sau song sắt nhà tù đế quốc, sau này được tập hợp lại trong phần Xiềng xích của tập Từ ấy.

Sống trong cảnh lao tù ngột ngạt, người chiến sĩ trẻ lúc nào cũng hướng tâm hồn mình về cuộc sống bên ngoài song sắt nhà tù. Với tâm hồn khao khát tự do và trí tưởng tượng phong phú, nhà thơ lắng nghe mọi âm thanh từ xa vọng đến nơi tối tăm tù ngục.

Tiếng kêu của chim tu hú trên đồng quê nghe bồi hồi, tha thiết. Tiếng chim gọi bầy xa gần vang lên. Tiếng ve ngân lên từ những vườn cây trái đôi bờ sông Hương suốt đêm ngày nghe dắng dỏi. Tiếng sáo diều trên đồng quê gợi nhớ gợi thương một thời cắp sách với bao kỉ niệm đẹp:

Khi con tu hú gọi bầy

Vườn râm dậy tiếng ve ngân

Đôi con diều sáo lộn nhào từng không.

Nhớ khúc nhạc đồng quê những âm thanh dân dã bình dị và thân quen ấy vô cùng, bởi lẽ trong cảnh tù đày nhà thơ khao khát một tình quê vơi đầy, nhớ khôn nguôi.

Chân tay bị cùm trói trong bốn bức tường xám lạnh và kín mít, người chiến sĩ vẫn nhìn thấy cảnh sắc quê hương bằng tất cả tấm lòng nhớ quê, yêu quê. Sự tưởng tượng thật phi thường. Trong tâm hồn Tố Hữu lúc bấy giờ, hình ảnh quê hương lần lượt hiện lên như một cuốn phim màu tuyệt đẹp.

Có màu vàng thẫm của lúa chiêm, màu đỏ của trái chín với vị ngọt say người:

Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần

Có màu “vàng” của bắp, màu “đào” của nắng hạ:

Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào

Có màu “xanh” của bầu trời trên đồng quê. Cánh đồng thì rộng, mây trời thì cao.

Các tính từ chỉ màu sắc, tính từ chỉ tính chất: “Xanh, vàng, đào, ngọt, rộng, cao”, được phối hợp hài hoà, gợi tả màu sắc và hương vị quê nhà. Những âm thanh nghe thấy, những hình ảnh tưởng tượng thể hiện một tấm lòng gắn bó sâu nặng với quê hương, nỗi nhớ da diết triền miên suốt đêm ngày không bao giờ nguôi. Nỗi nhớ ấy đã phản ánh khát vọng tự do bùng lên như ngọn lửa cháy bỏng tâm hồn người chiến sĩ cách mạng trong đoạ đầy. Trong một bài thơ khác của phần Xiềng xích, Tố Hữu đã nói lên tâm trạng mình khao khát tự do, luôn luôn hướng tâm hồn mình ra ánh sáng, hướng vẻ cuộc sống bên ngoài:

Nghe chim reo trong gió mạnh lên triều,

Nghe vội vã tiếng dơi chiều đập cánh

Nghe lạc ngựa rùng chân bên giếng lạnh

Dưới đường xa nghe tiếng guốc đi về

Bài thơ Khi con tu hú thật đáng nhớ. Bốn câu thơ, đã bộc lộ cảm xúc trực tiếp của nhà thơ. Đầy bực bội và sục sôi! Đầy căm thù, uất hận:

Ta nghe hè dậy bên lòng

Mà chân muốn đạp tan phòng hè ôi

Ngột làm sao, chết uất thôi

“Phòng” là phòng giam, là nhà đá, là nơi biệt giam những người con ưu tú của dân tộc. Lòng căm thù được thể hiện bằng ước muốn và hành động quyết liệt: “Mà muốn đạp tan phòng hè ôi!”. “Phòng” ở đây còn tượng trưng cho chế độ thực dân với chính sách cai trị dã man đang đầy đoạ nhân dân ta trong xích xiềng nô lệ.

“Đạp tan phòng…” là đạp tan chế độ thực dân Pháp, giành lại độc lập, tự do. Câu cảm thán: “Ngột làm sao! Chết uất thôi!“là tiếng than, là thái độ căm giận sục sôi, quyết không đội trời chung với giặc Pháp. Câu thơ Tố Hữu là sự kế thừa những bài ca yêu nước của ông cha ta những năm đầu thế kỉ XX:

Nghĩ lắm lúc bầm gan tím ruột

Vạch trời: kêu mà tuốt gươm ra

Khép lại bài thơ là tiếng kêu của chim tu hú. Âm thanh ấy góp phần đặc tả tâm trạng người chiến sĩ cách mạng. Tiếng chim gọi bầy… tiếng chim báo mùa gặt, gợi nhớ hương vị và cảnh sắc đồng quê. Tiếng chim khắc khoải giục giã căm hờn, nung nấu tinh thần bất khuất đấu tranh.

Có thể nói chất trữ tình tráng ca được diễn đạt một cách đặc sắc để nói tình yêu thuơng và lòng căm giận của nhà thơ trong cảnh tù đày. Cái hay của bài thơ là lấy ngoại cảnh để diễn đạt tâm trạng. Tiếng kêu của chim tu hú như một ám ảnh. Nói rằng bài thơ để ta nhớ là vì thế. Ta nhớ hình ảnh người chiến sĩ cách mạng có một đầu óc lạnh và một trái tim nóng đã sống và chiến đấu vì một lí tưởng cao đẹp.

Đọc bài thơ đầy tâm huyết của Tố Hữu, là cảm nhận một phần nào tinh thần gang thép của những chiến sĩ cách mạng. Sống vì tự do và sẵn sàng chết vì tự do. Máu đào của các liệt sĩ đã làm cho lá cờ Tổ quốc thêm đỏ chói. Sự hi sinh anh dũng của những chiến sĩ cộng sản trong các nhà tù đế quốc đã chuẩn bị cho nước ta nở hoa độc lập, kết quả tự do. Uống nước nhớ nguồn, chúng ta mãi mãi ghi nhớ công ơn các chiến sĩ cách mạng.

Thật vậy, bài thơ Khi con tu hú gợi nhớ trong lòng ta:

Những hồn Trần Phú vô danh Sóng xanh biển cả, cây xanh núi ngàn

Tìm Hiểu Chi Tiết Văn Bản: Khi Con Tu Hú / 2023

Tố Hữu là một tác giả có vị trí đặc biệt quan trọng. Ông là một nhà thơ tiêu biểu của dòng thơ cách mạng Việt Nam. Tố Hữu đã để lại một khối lượng tác phẩm đồ sộ và có tầm ảnh hưởng lớn. Tác phẩm “khi con tu hú” là một trong những sáng tác được đánh giá cao.

Tác phẩm được ông sáng tác khi đang bị địch giam trong nhà lao Thừa Phủ. Tác phẩm diễn tả nổi khổ của người cách mạng, càng khao khát được phục vụ cách mạng được chiến đấu người chiến sĩ càng cảm thấy bức bối uất ức khi bị giam hãm giữa bốn bức tường ngột ngạt chứng kiến thời gian cứ đằng đẵng trôi qua khi ở bên ngoài tinh thần kháng chiến đang sôi sục.

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

– Tố Hữu (1920-2002), tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành, quê gốc ở làng Phù Lai, nay thuộc xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế.

– Ông giác ngộ lý tưởng cách mạng khi đang học ở trường Quốc học. Tháng 4/1939, Tố Hữu bị thực dân Pháp bắt giam vào nhà lao Thừa Phủ (Huế). Sau đó chuyển sang nhà tù Lao Bảo (Quảng Trị) và nhiều nhà tù ở Tây Nguyên.

– Sau cách mạng, ông đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trong Đảng và chính quyền đồng thời vẫn sáng tác thơ.

– Ở ông có sự thống nhất đẹp đẽ giữa cuộc đời cách mạng và cuộc đời thơ. Ông được coi là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng và kháng chiến.

– Các tác phẩm chính: Từ ấy (1937-1946); Việt Bắc (1946-1954); Gió lộng (1955-1961); Ra trận (1962-1971); Máu và hoa (1972-1977), Một tiếng đờn (1979-1992);…

2. Tác phẩm

a. Xuất xứ:

Bài thơ Khi con tu hú được sáng tác tháng 7/1939 trong nhà lao Thừa Phủ (Huế) khi tác giả mới bị bắt giam ở đấy. Bài thơ được in trong tập thơ “Từ ấy”.

b. Thể thơ:

Bài thơ được viết theo thể thơ lúc bát (6/8) nhịp nhàng, uyển chuyển, giàu âm hưởng, có nhiều khả năng truyền tải cảm xúc trữ tình.

c. Bố cục: 2 phần:

– Phần 1: 6 câu thơ đầu: Tiếng chim tu hú thức dậy mùa hè rực rỡ trong lòng nhà thơ (tả cảnh).

– Phần 2: 4 câu cuối: Tiếng chim tu hú bừng thức khát vọng tự do cháy bỏng trong lòng người tù (tả tình)

II. Tìm hiểu văn bản

1. Bức tranh mùa hè trong tâm tưởng người tù cách mạng

– Với âm điệu du dương trầm bổng, nhịp thơ khoan thai, êm ái, 6 câu thơ đầu đã vẽ ra một bức tranh mùa hè tuyệt đẹp, một mùa hè rộn rã âm thanh, rực rỡ sắc màu và tràn trề nhựa sống:

“Khi con tu hú gọi bầy Lúa chiêm đang chín trái cây ngọt dần Vườn râm dậy tiếng ve ngân Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào”

+ Âm thanh: tiếng chim tu hú gọi bầy, tiếng ve ngân, tiếng sáo diều.

+ Màu sắc: Màu vàng của lúa, của bắp; màu hồng của nắng, màu xanh của trời…

+ Hương vị: Lúa chín, trái cây ngọt…

– Ta thấy tác giả nói “đương chín” (đang chín) – trái cây ngọt dần chứ không phải là đã ngọt. Dường như mùa hè đang đến dần, nhà thơ muốn nó đừng trôi qua nhanh mà hãy chậm rãi nhà thơ muốn níu giữ từng chút một thời gian.

– Giữa chốn ngục tù người chiến sĩ ấy nhớ tiếng ve ngân nhớ sân bắp phơi đầy. Đó là những hình ảnh âm thanh màu sắc của đời sống thường thật bên ngoài mà sao nhà thơ lại nhớ đến tột cùng như thế, thèm muốn được ngắm nhìn chúng đến như thế. Chắc hẳn trong chốn lao tù ấy ánh sáng thiên nhiên bầu trời thiên nhiên cũng là một điều tưởng chừng như quá xa xỉ đối với nhà thơ. 

– Bức tranh tưởng chừng như đang thu dần lại thì bỗng được mở ra bằng một không gian rộng lớn hơn:

“Trời xanh càng rộng càng cao Đôi con diều sao lộn nhào từng không…”.

+ Điệp từ “càng” như mở ra một không gian: cao hơn, rộng hơn, xanh hơn.

+ Hình ảnh “đôi con diều sáo lộn nhào từng không” mang ý nghĩa biểu tượng cho sự tung hoành và khát vọng được bay bổng tự do cùng thiên nhiên đất trời.

+ Dấu ba chấm như muốn nói rằng còn nhiều sự vật chưa kể hết và đó là một không gian dài, rộng đến vô cùng vô tận, không có điểm dừng.

– Nhìn thiên nhiên ấy tác giả càng thấy đau xót cho thân phận mình khi con chim ngoài trời cũng được tự do bay lượn trong bầu trời mà tại sao con người lại bị chôn vùi trong nhà lao với bốn bức tường cô độc không thể tự do vùng vẫy bên ngoài.

– Đoạn thơ sử dụng nghệ thuật tả cảnh rất sinh động, cụ thể, gợi cảm các từ ngữ lựa chọn có giá trị tạo hình. Đặc biệt phép liệt kê được vận dụng để tạo ra những ấn tượng huy hoàng về một mùa hè phong phú và khát khao của tuổi trẻ.

2. Tâm trạng người tù cách mạng

4 câu thơ cuối trực tiếp bộc lộ cảm xúc, tâm trạng của tác giả. Đó là tâm trạng đau khổ, bực bội, uất ức, ngột ngạt nhưng không hề có vẻ bi quan, chán chường, tuyệt vọng của một tâm hồn yếu đuối dễ bị gục ngã, quy phục trước hoàn cảnh:

“Ta nghe hè dậy bên lòng Mà chân muốn đạp tan  , hè ôi. Ngột làm sao, chết uất thôi Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!”

– Tiếng chim nhắc nhớ đến mùa hè và tạo nên sự xao động lớn trong tâm hồn thi sĩ. Cảm xúc cứ dâng lên từng đợt, từng đợt như sóng dậy, thôi thúc con người biết phá tung xiềng xích, phá tan tù ngục để trở về với cuộc sống phóng khoáng, tự do.

– Dường như sức nóng của mùa hè đang rừng rực cháy trong huyết quản người thanh niên yêu nước Tố Hữu. Sức sống mãnh liệt của mùa hè chính là sức sống mãnh liệt của tuổi trẻ khát khao lí tưởng cách mạng, khát khao hoạt động, cống hiến cho dân, cho nước. Tiếng chim tu hú là tiếng gọi thôi thúc của cuộc sống đối với người chiến sĩ cách mạng đang bị giam cầm. Bên ngoài là tự do, phóng khoáng, còn nơi đây là tù túng, bức bối.

– Tâm trạng đau khổ, uất ức bật thốt thành lời thơ thống thiết. Cách ngắt nhịp bất thường (Nhịp thơ đang đều đều, êm ái đến câu 8 và 9 bỗng bị ngắt bất thường 6/2, 3/3) kết hợp với các từ ngữ có khả năng đặc tả và những từ cảm thán như truyền đến độc giả cái cảm giác uất hận cao độ và niềm khao khát cháy bỏng muốn thoát ra khỏi cảnh tù ngục, trở về với cuộc sống tự do bên ngoài của người thanh niên yêu nước đang bị giam cầm trong lao tù đế quốc.

– Câu thơ chứa đựng nỗi khắc khoải, vật vã, day dứt khôn nguôi cả về thể xác lẫn tâm hồn của nhà thơ trẻ. Trong hoàn cảnh ấy, thời khắc ấy, người cộng sản phải tự đấu tranh với bản thân để làm chủ mình, vượt lên những đắng cay nghiệt ngã của lao tù đế quốc, nuôi dưỡng ý chí, giữ vững khí tiết và tinh thần đấu tranh cách mạng. 

– Đó là một hình thức đấu tranh tích cực mà Bác Hồ rất tâm đắc khi Người rơi vào chốn lao tù của Tưởng Giới Thạch: Thân thể ở trong lao, Tinh thần ở ngoài lao. Các chiến sĩ cách mạng tiền bối trung kiên cũng đã khẳng định: Giam người khóa cả chân tay lại, Chẳng thể ngăn ta nghĩ tự do. (Xuân Thủy)

– Ở trong tù, cuộc sống như dồn vào phạm vi âm thanh. Trong bài Tâm tư trong tù, Tố Hữu viết:

Cô đơn thay là cảnh thân tù Tai mở rộng và lòng sôi rạo rực Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức.

– Bài thơ mở đầu bằng tiếng chim tú hú và kết thúc cũng bằng tiếng chim tu hú. Mỗi tiếng kêu của nó là một tín hiệu gợi nhắc về cuộc sống tự do và thân phận tù tội. Nếu ở đầu bài, tiếng chim tu hú là tiếng báo mùa, một thứ âm thanh hay và đẹp thì ở cuối bài, nó là một thứ âm thanh nhức nhối, thúc giục hành động. Tố Hữu đã rất tinh tế khi chỉ bằng tiếng chim báo mùa đã gợi tả được nhiều nỗi niềm, tâm sự, cảm xúc của người tù cộng sản.

– Lắng nghe tiếng chim tu hú, tâm trạng của tác giả cũng chuyển biến từ niềm hân hoan trước mùa hè sôi động đến nỗi uất ức, bực tức, đau khổ khi bị giam cầm uổng phí và khát khao phá tan bức tường nhà giam ngột ngạt để trở về với cuộc sống tự do tươi đẹp. Bài thơ kết thúc bằng cách mở ra tiếng chim tu hú cứ kêu “như giục giã những hành động sắp tới” (Trần Đình Sử).

III. Tổng kết

1. Nội dung

Bài thơ thể hiện lòng yêu đời, yêu lý tưởng của người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi trong hoàn cảnh ngục tù.

2. Nghệ thuật

– Thơ lục bát giàu nhạc điệu, mượt mà, uyển chuyển. Cảm xúc thiết tha, sôi nổi.

– Biện pháp tu từ điệp ngữ, liệt kê tạo tính thống nhất vừa thể hiện sự đối lập khát khao sự sống đích thực đầy ý nghĩa với hiện tại buồn chán vì bị giam hãm trong nhà tù.