Top 20 # Vẻ Đẹp Bức Tranh Ngày Hè Qua Bài Thơ Cảnh Ngày Hè / 2023 Xem Nhiều Nhất, Mới Nhất 11/2022 # Top Trend | Anhngucongdong.com

Cảm Nhận Vẻ Đẹp Bức Tranh Thiên Nhiên Trong Bài Thơ Cảnh Ngày Hè / 2023

Mở bài 2: Thiên nhiên bốn mùa luôn là bức tranh tươi đẹp. Mỗi mùa mang một vẻ đẹp riêng. Mùa xuân là lúc đất trời nở hoa còn mùa thu là bước chuyển giao từ sự sinh sôi rực rỡ đến sự héo tàn, mùa đông thì cảnh vật chìm vào giá băng. Tuy trong ba mùa, mùa hè ít được xuất hiện nhất trong thơ văn. Nhưng khung cảnh thiên nhiên mùa hè ấy lại được hiện lên một cách đầy sinh động trong những vần thơ của Nguyễn Trãi.

Đôi nét chính về Nguyễn Trãi và bài thơ Cảnh ngày hè

Để hiểu hơn về nội dung và tư tưởng của tác phẩm, trước khi phân tích và cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè, bạn cần nắm được sơ nét về tác giả cùng tác phẩm.

Giới thiệu về tác giả Nguyễn Trãi

Nguyễn Trãi là một nhà thơ một nhà quân sự chính trị lỗi lạc của đất nước. Nguyễn Trãi hiệu là Ức Trai, quê ở tỉnh Hải Dương. Ông đã từng cùng cha là Nguyễn Phi Khanh thi đỗ và ra làm quan dưới triều nhà Hồ. Nhưng khi giặc Minh xâm lược, nhà Minh thất thủ, cha ông bị bắt giải sang Trung Quốc.

Nhớ lời cha dặn ông quyết tâm đi tìm minh chủ phò tá để phục hưng nước nhà. Cuối cùng ông đã tìm gặp được người có cùng chí hướng đó là Lê Lợi. Kể từ ngày gặp Lê Lợi ông đã dốc hết tâm sức cho cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và trở thành khai quốc công thần cho triều Hậu Lê.

Nhưng nhắc đến Nguyễn Trãi không chỉ nhắc đến sự nghiệp chính trị vĩ đại mà còn phải nhắc đến sự nghiệp văn học đồ sộ. Từ những tác phẩm mang đậm sức chiến đấu như Quân trung từ mệnh tập đến những tác phẩm trữ tình nhẹ nhàng đậm chất thơ văn, Nguyễn Trãi đều để lại dấu ấn cho người đọc.

Với ông, thiên nhiên là người bạn thân cố tri cùng ông san sẻ mọi nỗi buồn. Trong quan hệ với thiên nhiên, ông không phải là một vị quan với chiến công vang dội mà ông chỉ là một người bình thường, một khách thơ.

Tìm hiểu tác phẩm Cảnh ngày hè

Cảnh ngày hè được trích từ Quốc âm thi tập. Quốc âm thi tập gồm 254 bài thơ được viết hoàn toàn bằng chữ Nôm được chia làm bốn phần là vô đề, môn thì lệnh, môn hoa mộc, môn cầm thú. Đây là một nỗ lực rất đáng ghi nhận của Nguyễn Trãi.

Nhờ có ông và nhờ có tập thơ này đã tạo nền móng cho việc sử dụng chữ Nôm để sáng tác thơ văn – vốn chỉ dùng chữ Hán. Tập thơ đã đánh dấu được vai trò của chữ Nôm đối với nền văn học. Bởi đọc thơ Nôm của Nguyễn Trãi tuy giản dị mộc mạc nhưng lại uyển chuyển tinh tế nhẹ nhàng gieo lại nhiều cảm xúc thẩm mĩ cho người đọc. Và bài thơ Cảnh ngày hè cũng là một bài thơ như thế.

Bài thơ được đánh số là bài 43 trong mục Bảo kính cảnh giới – Gương báu răn mình (bao gồm tổng 61 bài). Tác phẩm đã khắc họa một khung cảnh thiên nhiên bình dị nhưng tràn đầy sức sống nơi thôn quê yên bình.

Cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Khung cảnh thiên nhiên cùng tâm thế người thi nhân, bức tranh cảnh vật cũng như cuộc sống là những nét chính cần tìm hiểu khi cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè.

“Rồi hóng mát thuở ngày trường”

Tâm thế ngắm cảnh thiên nhiên của người thi nhân

Mở đầu bài thơ, Nguyễn Trãi đã nói về một hoàn cảnh nhàn rỗi đặc biệt:

Nhịp thơ 1-2-3 với ngắt nhịp tự do cùng cách kể tự nhiên và thoải mái như lời nói hằng ngày đã cho thấy tâm thế ngắm cảnh của thi nhân. Khi cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè, ta thấy “rồi” ở đây thể hiện sự rảnh rỗi, nhàn hạ. “Hóng mát thuở ngày trường” thể hiện một hoạt động thư thái, nhàn tản và cũng không kém phần tao nhã. Tâm thế của người thi nhân hiện lên một cách thư thái, an nhàn, thảnh thơi. Với tâm thế ấy thì bức tranh thiên nhiên nơi làng quê cũng hiện lên hòa hợp với tâm hồn của con người.

Trạng thái nhàn rỗi không vướng bận này là một trạng thái bình thường với mọi người như với một người luôn nặng lòng với đất nước như Nguyễn Trãi, con người mà ” tiên thiên hạ chi ưu nhi ưu hậu thiên hạ chi lạc nhi lạc “, thì đây là một trạng thái bất thường. Gắn với hoàn cảnh lịch sử đây là lúc Nguyễn Trãi không được triều đình trọng dụng nên cáo lão lui về ở ẩn để giữ khí tiết. Đây là một nét buồn trong sự nghiệp của ông, vì ông còn mong muốn đóng góp nhiều hơn cho đất nước…

Nhưng nghĩ ở một góc độ khác đây lại là một cơ hội hiếm hoi cho ông sống cho bản thân mình. Nên đây là lúc để ông gạt bỏ hết mọi bộn bề lo toan mà tận hưởng những phút thanh nhàn hiếm hoi trong suốt cuộc đời của ông. Chính vì vậy, trong hoàn cảnh đó ông không buồn mà lại tận dụng nó dùng nó để “hóng mát”, chiêm ngưỡng bức tranh thiên nhiên.

Cách kết hợp ngày trường khiến cho ta có cảm giác thời gian đang kéo dài ra đến bất lực chán chường. Nhưng trong khoảng thời gian ngày dài đằng đẵng ấy ông đã có thiên nhiên cùng bầu bạn, cùng chia sẻ nhau khoảng thời gian ấy. Cách ngắt nhịp 1/2/3 là một sự phá luật của Nguyễn Trãi trước cách ngắt nhịp cổ điển chẵn trước lẻ sau của thơ ca trung đại. Từ đó gợi ta cho liên tưởng về hình ảnh một ông già râu tóc bạc phơ từng bước từng bước đi dạo ngoài hiên làm bạn với cây cỏ thiên nhiên.

Khi phân tích vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè, ta thấy đó được xem là một phong thái ung dung tự tại, thoát tục dường như không có gì có thể trói buộc hay làm vẩn đục tâm hồn thanh cao này.

“Hòe lục đùn đùn tán rợp giương”

Bức tranh cảnh vật trong bài Cảnh ngày hè của tác giả

“Mộng lành nảy nảy bởi hòe trồng Một phát xuân qua một phát trông Có thuở ngày hè trương tán lục Đùn đùn bóng rợp cửa tam công”

Thiên nhiên với nét phác thảo xanh đầu tiên

“Cỏ non xanh tận chân trời Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”

Mỗi miền quê lại đặc trưng bởi những phong cảnh thiên nhiên riêng biệt. Đó có thể là hình ảnh của quán nước, là nét đẹp của gốc đa, sân đình, là cánh diều, là triền đê…. Nhưng khi cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè, ta thấy cây hòe hiện ra gợi cho ta ấn tượng về giấc mộng công danh như điển tích giấc mộng về cây hòe. Tuy vậy, cây hòe trong thơ của Nguyễn Trãi lại là một hình ảnh biểu trưng của mùa hè. Nguyễn Trãi đã từng sử dụng hình ảnh cây hòe để gợi tả sức sống mùa hè trong những ý thơ:

“Long lay đáy nước in trời Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng”

Hiện lên trước mắt người đọc là hình ảnh hòe buông sắc lục đang bao trùm lên không gian và cảnh vật xung quanh. Đó là một màu xanh đặc trưng vốn có, và cũng chính màu xanh đó đã mở rộng không gian, tạo cảm giác thư thái giữa những ngày hè oi nồng. Nét phác họa đầu tiên của bức tranh mùa hè đó là màu xanh của cây hòe. Thiên nhiên trong thơ trung đại thường mang tính ước lệ như khi tả mùa xuân, Nguyễn Du chỉ phác họa bằng:

“Mặt đất mây đùn cửa ải xa” “Lớp lớp mây cao đùn núi bạc Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa”

Hay khi tả mùa thu:

Nhưng ở Nguyễn Trãi ông lại thiên về tả thực, tả sức sống được gợi ra từ cảnh vật. Chính vì vậy mà cây hòe của ông không mềm yếu mong manh cũng không phải là một ẩn ý biểu trưng cho đời người ngắn ngủi mông công danh. Sức sống của cây hòe dường như dồn lại ở từ láy “đùn đùn”. “Đùn đùn” là từ láy diễn tả sự dồn nén chực chờ để bung tỏa. Như Đỗ Phủ cũng từng dùng từ “đùn đùn” để gợi ra sự hùng vĩ của cảnh vật.

Và sau này, ta còn có Huy Cận với câu thơ:

“Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ”

Cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè sẽ thấy “tán rợp giương” gợi tả hình ảnh về cây hòe xòe tán lá dường như bao phủ cả đất trời. Một màu xanh mát che phủ khắp cả không gian. Mùa hè thường oi bức nhưng với cái nền xanh tươi mát này ta lại không cảm thấy một chút oi bức nào.

“Cuối trăng quyên đã gọi hè Đầu tường lửa lựu lập lòe đơm bông”

Cây thạch lựu đang trổ dáng ngày hè

Trên khung nền xanh ấy, Nguyễn Trãi còn chấm phá thêm bởi những chấm đỏ như đang nở bung của cây thạch lựu. Đan xen giữa vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè chính là hình ảnh thạch lựu tô điểm thêm sắc đỏ trước hiên nhà.

Phân tích vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè, ta thấy “thạch lựu hiên” nghĩa là cây thạch lựu bên hiên nhà. “Còn” chỉ trạng thái tiếp diễn. Sức sống ấy đã diễn ra vẫn đang diễn ra và sẽ còn tiếp tục diễn ra. Động từ “phun” được Nguyễn Trãi sử dụng thật đắc. Bởi phun đã diễn tả được sức mạnh mẽ tràn đầy bên trong cảnh vật, trào dâng không sao kìm nén được. Cũng nói về cây thạch lựu nhưng trong những dòng thơ của Nguyễn Du cây thạch lựu ấy không rực rỡ như của Nguyễn Trãi:

“Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”

Bởi ở bức tranh mùa hè của Nguyễn Du dường như đó là một mùa hè mới chớm. Và còn vì một lẽ là Nguyễn Du thiên về khắc bước đi của thời gian không chú trọng tả cảnh. Còn Nguyễn Trải thì chú trọng tả cảnh hơn và mùa hè trong sáng tác thơ của Nguyễn Trãi khi mọi vật đã rực rỡ rõ nét nhất, đặc trưng nhất của mùa hè.

Sen hồng nở rộ và ngát thơm bên hiên nhà

Khi cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè, ta thấy không chỉ cảm nhận bức tranh thiên nhiên bằng đường nét và màu sắc mà Nguyễn Trãi còn cảm nhận bức tranh ấy bằng cả khứu giác.

“Hồng liên trì” chính là ao sen hồng. Điểm thêm vào bức tranh mùa hè ấy còn là màu hồng của sen. Ao sen nở rộ khiến cho mặt hồ dường chỉ có màu hồng của hoa sen mà thôi. Đây là một ấn tượng mạnh về thị giác.

“Ao cạn vớt bèo cấy muống Đìa thanh phát cỏ ươm sen”

Ở đây, Nguyễn Trãi đã sử dụng tài tình phép đối. Đối với từ “còn” trong câu thơ “Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ” chính là từ “đã”. Đã mang ý nghĩa hoàn tất chỉn chu, quá trình ấy đã hoàn thành. “Tiễn” ở đây là từ cổ mang ý nghĩa hương sen đã ngát đã đầy. Mùi hương hoa sen thơm ngát phảng phất khắp nơi tràn ngập không gian một hương thơm nhẹ nhàng thanh khiết.

“Tả lòng thanh mùi núc nác Vun đất ải lãnh mồng tơi”

Những gam màu nóng được kết hợp lại trên nền xanh tạo ra một hiệu ứng về thị giác đặc biệt, một bức tranh mùa hè dần hoàn chỉnh với những đường nét, màu sắc, hương thơm. Và điều đặc biệt đây chỉ là những hình ảnh dân dã quen thuộc trong cuộc sống bình thường, không mang tính ước lệ. Thế nhưng từ chính sự vật bình dị ấy đã bật lên một sức sống bất ngờ.

Phải tinh tế lắm phải yêu thiên nhiên lắm nhà thơ mới có thể cảm nhận và phát hiện vẻ đẹp ẩn khuất đằng sau những sự vật bé nhỏ bình dị kia. Bình giảng vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè, ta thấy hình ảnh thiên nhiên bình dị đã tạo nên một nét rất riêng trong thơ của Nguyễn Trãi. Đó là những:

Hay những ý thơ:

Bức tranh cuộc sống với nhiều âm thanh trong Cảnh ngày hè

“Lao xao chợ cá làng ngư phủ Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”

Những âm thanh sinh động của cuộc sống làng quê

Cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè, ta thấy sau tâm thế ngắm phong cảnh chính là bức tranh cảnh vật và bức tranh về cuộc sống con người. Những câu thơ của Ức Trai khiến ta liên tưởng đến những miền quê nghèo với những khu chợ đông vui tấp nập. Nơi đó có những đứa trẻ líu ríu theo mẹ đi chợ, là hình ảnh những mẹ già lưng còng ngồi bên những mớ rau…

Không chỉ cảm nhận bức tranh thiên nhiên bằng thị giác, khứu giác mà tác giả còn cảm nhận nó bằng thính giác.

“Lao xao” gợi lên âm thanh về sự hạnh phúc ấm no. Từ láy “dắng dỏi” là từ tượng thanh chỉ âm thanh rền rĩ, xôn xao của tiếng ve. Tiếng ve là một dấu hiệu quen thuộc của mùa hè. Nhưng ở tiếng ve này, ta bắt gặp điều gì đó rất giản đơn, rất mộc mạc. Dường như chính tiếng ve ấy khiến cho bầu trời cũng thay đổi. Tiếng ve cất ra để gọi buổi chiều “lầu tịch dương” – đây là một hình ảnh đẹp.

Cảnh chiều tà tường gợi những cảm xúc bâng khuâng khó tả, đôi khi là sự tiếc nuối của con người trước cảnh ngày tàn, của những kiếp người nhỏ bé. Nhưng cảnh chiều tàn trong bài thơ của Nguyễn Trãi lại không mang màu sắc u ám bởi nó đã được tô điểm bởi âm thanh của tiếng ve. Cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè sẽ thấy tiếng ve xao động ấy đã đánh thức mọi vật tạo một một nét đọng trong bức tranh tĩnh chiều tàn. Sau này, Tố Hữu cũng dùng âm thanh để diễn tả nhưng đó là âm thanh của tiếng tu hú…

Dân giàu đủ, khắp đòi phương”

Mong ước về hạnh phúc an yên cho nhân dân của tác giả

Hình ảnh một miền quê an yên thanh bình như hiện lên đầy sinh động và có hồn qua những nét phác họa của Nguyễn Trãi. Nơi ấy không có loạn lạc chiến tranh, chỉ có những âm thanh chân thực từ cuộc sống ấm no, chỉ có những tiếng nói cười xen lẫn những tiếng ve khi chiều tà buông xuống. Vẻ đẹp ấy thật bình dị, mộc mạc mà đẹp hơn hết thảy. Chính những phút giây hòa mình với cuộc sống làng quê ấy mà tác giả có một khát khao không phải cho bản thân ông, mà cho chính nhân dân, cho đất nước và cũng là cho những con người nơi đây…

” Dẽ có ngu cầm đàn một tiếng

Khi phân tích bài thơ Cảnh ngày hè cũng như cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè, ta thấy Nguyễn Trãi đã mong ước có khúc đàn Nam Phong của vua Thuấn để nhân dân mãi có những giây phút yên bình của một sống an lành hạnh phúc. Trong truyền thuyết, dưới thời vua Thuấn thái bình thịnh trị, nhân dân hưởng lạc an yên, luôn cất cao những cung đàn Nam Phong. Và cũng chính lúc này đây, Nguyễn Trãi mong cho nhân dân được hưởng hạnh phúc như thế. Đó cũng là mong muốn cả đời của ông, điều mà ông luôn nghĩ suy canh cánh trong lòng.

Đánh giá tác phẩm khi cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè

Chỉ với vài nét chấm phá, Nguyễn Trãi đã hoàn thiện bức tranh mùa hè với đầy đủ thanh, sắc, hương. Đó là một mùa hè rực rỡ tràn đầy nhựa sống. Dù trong hoàn cảnh nào thi tấm lòng của ông hướng về thiên nhiên luôn là sự trân quý. Nên thiên nhiên tươi vui mà không bị nhuốm màu tâm trạng sầu bi của một kẻ sĩ sa cơ lỡ vận.

Thành công của bài thơ không chỉ đến từ sự quan sát tinh tế của nhà thơ mà còn đến từ việc sử dụng thể thơ độc đáo thất ngôn xen lục ngôn. Chính việc sử dụng thể thơ cùng cách ngắt nhịp độc đáo như là một cách thức để ông Việt hóa thể thơ của Trung Hoa. Không sử dụng những hình ảnh khuôn sáo ước lệ mà thay vào đó những hình ảnh bình dị của cuộc sống. Thổi hồn vào từng sự vật khiến cho ta thấy tuy chỉ là những vật nhỏ bé nhưng vẫn tràn đầy nhựa sống, vẫn có thể truyền tải hết không khí của mùa hè của thiên nhiên đất trời.

Kết bài: Bài thơ đã một lần nữa chứng minh tài năng của Nguyễn Trãi. Bài thơ đã khắc họa khung cảnh thiên nhiên mùa hè bình dị. Tuy nói về khung cảnh thiên nhiên nhưng qua đó ta vẫn thấy hiện lên một con người thanh cao tự do tự tại chiêm ngưỡng bức tranh mùa hè tuyệt đẹp của tạo hóa. Qua việc cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè, ta còn thấy một tâm hồn yêu thiên nhiên, khát khao gắn bó với quê hương đất nước, một tâm hồn yêu đời, một tấm lòng luôn lo nghĩ cho nhân dân, luôn hướng về nhân dân. Đó chính là tấm lòng nhân đạo sâu sắc luôn đặt đất nước, nhân dân lên đầu dù đã ở tuổi xế chiều…

Dàn ý cảm nhận vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên trong Cảnh ngày hè

Mở bài cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè

Sơ nét chính về tác giả Nguyễn Trãi và bài thơ Cảnh ngày hè.

Tóm tắt nội dung cùng giá trị của tác phẩm.

Dẫn dắt vấn đề: cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi.

Thân bài cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè

Khung cảnh thiên nhiên và tâm thế của người thi nhân.

Bức tranh cảnh vật và vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè.

Nét phác họa xanh xanh của những bông hòe.

Màu đỏ rực lửa của những cây thạch lựu.

Sắc hồng thanh mát và ngát thơm của những bông sen.

Bức tranh cuộc sống và vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè.

Những âm thanh chân thực đầy sinh động nơi cuộc sống làng quê yên bình.

Khát khao về cuộc sống bình yên, ấm no và hạnh phúc của Nguyễn Trãi với nhân dân.

Khái quát về nghệ thuật của tác phẩm, nhận xét về cách sử dụng từ của nhà thơ.

Khẳng định tình yêu thiên nhiên của Nguyễn Trãi, khát khao giao hòa với thiên nhiên cảnh vật.

Bày tỏ những suy nghĩ khi cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè.

Có thể thấy, bằng tài năng cùng trái tim và nhiệt huyết của mình với nhân dân, với quê hương đất nước, Nguyễn Trãi đã thể hiện thành công mong ước về hạnh phúc ấm no và bình yên cho nhân dân qua những vần thơ tả cảnh ngày hè sinh động. Cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài Cảnh ngày hè còn cho ta thấy tư tưởng của ông chính là bài học gửi gắm cho thế hệ trẻ về lòng yêu quê hương đất nước cùng với ước mong cống hiến cho tổ quốc.

Bài Thơ Cảnh Ngày Hè (Nguyễn Trãi) – Bức Tranh Ngày Hè Rực Rỡ / 2023

Nội Dung

Rồi hóng mát thuở ngày trường, Hoè lục đùn đùn tán rợp trương. Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ, Hồng liên trì đã tịn mùi hương. Lao xao chợ cá làng ngư phủ, Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương. Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng, Dân giàu đủ khắp đòi phương.

Nguồn: Nguyễn Trãi toàn tập, Đào Duy Anh, NXB Khoa học xã hội, 1976

Nguyễn Trãi là một nhà thơ nổi tiếng của nền văn hóa Việt Nam, là một trong những danh nhân văn hoá thế giới. Ông đã để lại cho đời nhiều tác phẩm văn thơ có giá trị lớn. Bài thơ Cảnh ngày hè là một bức tranh về vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi. Bài thơ đã thể hiện tư tưởng, tình cảm yêu đời, yêu thiên nhiên và ước vọng cao đẹp của nhà thơ.

Bài thơ Cảnh ngày hè của tác giả Nguyễn Trãi, là bài thơ số 43 nằm trong số 61 bài thơ của mục Bảo kính cảnh giới (thuộc phần Vô đề của tập thơ Quốc âm thi tập).

Bài thơ Cảnh ngày hè được chia thành 2 phần:

Phần 1 gồm 6 câu thơ đầu: Bức tranh cảnh ngày hè

Phần 2 gồm 2 câu thơ còn lại: Tấm lòng và mong ước của nhà thơ.

Mở đầu, bài thơ Cảnh Ngày Hè là sự xuất hiện những hình ảnh về thiên nhiên vô cùng rực rỡ.

“Rồi hóng mát thuở ngày trường

Hoè lục đùn đùn tán rợp giương

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ

Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”

Câu thơ đầu mở đầu với từ “rồi”, phải chăng đây chính là sự diễn tả tâm trạng bất đắc dĩ của nha thơ Nguyễn Trãi. Câu thơ đầu chỉ vỏn vẹn sáu từ nhưng miêu tả khó rõ nét về thời gian, hoàn cảnh và tâm trạng của nhà thơ. Điều này thể hiện tài năng, lối phá cách trong thơ Nguyễn Trãi đầy sáng tạo. Lại thêm sự mới lạ với cách ngắt nhịp: một, hai, ba kết hợp với thanh bằng ở cuối câu làm câu thơ nghe như tiếng thở dài nhưng lại không giống lời than thở.

Bức tranh thiên nhiên của Nguyễn Trãi, nổi bật với hình ảnh một con người ngồi đó vô cũng thảnh thơi và tao nhã. Phải chăng, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào ông cũng vẫn hoà mình cùng thiên nhiên, bức tranh thiên nhiên đã hiện ra trước mắt ông thật rực rỡ.

Tiếp 3 câu thơ sau là sự miêu tả một bức tranh thiên nhiên vô cùng sống động và đầy màu sắc. Đó là màu xanh của cây hoè, màu đỏ của hoa lựu, màu hồng của hoa sen, màu vàng lung linh của ánh nắng chiều. Tất cả những hương vị ấy tạo thành một bức tranh cảnh vật đặc trưng của mùa hè.

“Hoè lục đùn đùn tán rợp giương

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ

Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”

Nhà thơ sử dụng tính từ “đùn đùn” “kết hợp với động từ mạnh “giương” vô cùng thành công trong việc diễn tả sự sum xuê, nảy nở của cây hoa hòe, làm cho bức tranh thiên nhiên thêm hút mắt hơn. Bức tranh thiên nhiên ngày hè không những được nhà thơ cảm nhận bằng thị giác mà còn có sự cảm nhận của thính giác và khứu giác. Với cách sử dụng nhịp thơ 3/4 kết hợp với động từ mạnh” phun “làm cảnh vật dường như nổi bật hơn nhưng lại không chói chang, khó chịu vô cùng mát dịu và tinh tế. Khung cảnh thiên nhiên được nhà thơ miêu tả vào thời gian cuối ngày, khi mặt trời lặn nhưng mọi vật vẫn tràn đầy sức sống.

“Lao xao chợ cá làng ngư Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.”

Hai câu thơ tiếp sử dụng từ láy “lao xao” và “dắng dỏi” kết hợp với nhau tạo nên những âm thanh của làng chài quen thuộc. Hai câu thơ cho ta thấy rằng nhà thơ cảm nhận cuộc sống, cảnh vật thiên nhiên với một tâm hồn vô cùng rộng mở của một con người yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống. Thiên nhiên, cảnh vật ở vào thời điểm cuối ngày nhưng sự sống thì không dừng lại. Cũng như Nguyễn Trãi, mặc dù đã lui về ở ẩn nhưng lòng ông lúc nào cũng có một tấm lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước tha thiết.

“Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,

Dân giàu đủ khắp đòi phương.”

Hai câu cuối của bài thơ được tác giả gửi gắm trọn vẹn tâm tư và suy nghĩ của mình, qua đó giúp người đọc hiểu hơn về vẻ đẹp tâm hồn của nhà thơ Ngyễn Trãi.

Câu thơ cuối sáu chữ ngắn gọn, nhịp 3/3 thể hiện sự dồn nén cảm xúc của cả bài – tác giả khát khao đem tài trí thực hành tư tưởng yêu nước, thương dân, và đó cũng chính là tưởng chủ đạo của bài thơ.

Phân Tích Vẻ Đẹp Tâm Hồn Của Nguyễn Trãi Qua Bài Thơ Cảnh Ngày Hè / 2023

Nguyễn Trãi luôn được người đời biết đến là một nhà thơ lớn cũng như là nhà văn hóa lớn của dân tộc Việt Nam. Ông có một lượng các tác phẩm văn học đồ sồ và rất phong phú. Đọc các tác phẩm của ông, người đọc có thể phần nào cảm nhận được nhân cách đẹp đẽ sâu trong tâm hồn của Nguyễn Trãi.

Phân tích đoạn 2 của tác phẩm “Bình Ngô Đại Cáo”

Nhiều bài thơ của ông đều thể hiện, chứa ẩn những vẻ đẹp tâm hồn ấy, đặc biệt là bài Cảnh ngày hè. Tác phẩm đã lột tả được tình yêu thiên nhiên, sự sâu sắc với tình yêu cuộc sống và hơn tất thảy là tấm lòng lo lắng cho dân, cho nước cháy bóng không hề nguội tắt ngay cả trong lúc rảnh rỗi.

Đầu tiên phải kể đến tấm lòng yêu thiên nhiên sâu đậm của nhà thơ Nguyễn Trãi. Tấm lòng đẹp đẽ đó được ẩn sau bức tranh thiên nhiên mùa hè rực rỡ đầy màu sắc và ngập tràn sức sống. Tình yêu với thiên nhiên của ông được thể hiện ở ngay câu mở đầu của bài thơ:

“Rồi hóng mát thuở ngày trường.”

Người đọc có thể mường tượng ra được cảnh Nguyễn Trãi xuất hiện với tâm thế thảnh thơi, thư thái, thư dãn và ung dung trước cảnh thiên nhiên. Thật ra, với cuộc sống luôn phải lo toan, bộn bề công việc của ông, đây chính là một trong những ngày, những khoảnh khắc nhàn rỗi, ung dung hiếm hoi. Ông đã dành ngày thư thái ấy của mình cho thiên nhiên, để cùng hòa mình vào cảnh vật, vạn vật. Điều đó càng thể hiện tình yêu sâu đậm với thiên nhiên của ông.

Không chỉ dừng lại ở đó, tình yêu thiên nhiên của Nguyễn Trãi còn tiếp tục được thể hiện ở chính cách cảm nhận thiên nhiên cũng như cuộc sống hết sức tinh tế của ông. Ở năm câu thơ tiếp theo, tấm lòng thiết tha yêu thiên nhiên, cuộc sống của Nguyễn Trãi được thể hiện một cách rất chân thành.

Hòe lục đùn đùn tán rợp giương.

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ

Hồng liên trì đã tiễn mùi hương

Lao xao chợ cá làng ngư phủ

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.

Nguyễn Trãi đã mở rộng tấm lòng, tâm hồn mình, dùng mọi giác quan để cảm nhận, tận hưởng mọi chuyển động của vạn vật, sự vật xung quanh một cách tinh tế, tinh vi nhất có thể. Với đôi mắt của mình, Nguyễn Trãi đắm chìm ngắm nhìn màu sắc của thiên nhiên. Đó là màu xanh của hoa hòe, màu đỏ của hoa lựu và màu của ánh nắng đã nhạt buổi trời chiều.

Với đôi tai của mình, ông đã vận dụng sự tinh tế của mình để tận hưởng thứ âm thanh đặc trưng, đại diện cho mùa hè – tiếng ve ngân – từng đàn ve ngân vang khúc ca mùa hạ; không chỉ dừng lại ở tiếng ve, tác giả còn lắng nghe tiếng “lao xao” của cuộc sống, của những làng chài. Và, với chiếc mũi của mình, ông ngập tràn trong mùi hương của những đóa sen – thứ hương thơm thanh nhã, cao sang tỏa đầy trong không gian.

Bằng những cảm nhận qua các giác quan hết sức tinh tế, Nguyễn Trãi đã gửi gắm qua các câu thơ tình yêu thiên nhiên, tình yêu cuộc sống đầu mãnh liệt. Thật vậy, hẳn phải có tình yêu thiên nhiên, cuộc sống thiết tha như vậy mới có thể cảm nhận vẻ đẹp sâu sắc đến nhường ấy và mới có thể để tâm hồn lắng nghe, hòa cùng nhịp điệu với niềm vui về cuộc sống ấm no, yên bình của những người dân nơi thôn quê.

Và một lần nữa, nhân cách của một vị quan luôn hết lòng vì dân vì nước được thể hiện ở hai câu thơ kết bài:

Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng

Dân giàu đủ khắp đòi phương.

Tình yêu với thiên nhiên, tình yêu với cuộc đời của Nguyễn Trãi luôn gắn liền với lòng yêu nước da diết với dân tộc, nhân dân. Ta có thể thấy ngay cả ở thơ và ngay trong chính cuộc đời của ông, hiếm khi ông mới có được khoảnh khắc thật sự nhàn nhã hay thanh thản. Một nhà nghiên cứu đã từng phân tích rằng, ông đã tự dành cho mình quyền “rồi hóng mát thuở ngày trường” bởi ước mơ lớn nhất đời ông đã thành hiện thực. Đó là ước mơ về một cảnh dân ấm no và hạnh phúc.

Kết lại bài thơ là câu lục ngôn đầy ngắn gọn, súc tích và giàu ý nghĩa. Mặc dù ước mong của tác giả nghe rất giản dị nhưng vô cùng cao quý. Ông ước mong có được cây đàn của vua Ngu Thuấn để gảy khúc ca về cuộc sống thái bình. Ông còn ước mong triều đại của chúng ta có cuộc sống ấm no, hạnh phúc và đầy đủ giống như triều đại thái bình của vua Ngu Thuấn.

Nguyễn Trãi luôn luôn lo cho dân, luôn mong cuộc sống ấm no, hạnh phúc đến với người dân. Nỗi lo ấy không chỉ nằm trong bài thơ này, Nguyễn Trãi còn nhiều lần tâm sự trong các bài thơ khác của ông:

“Bui có một lòng âu việc nước

Đêm đêm thức nhẫn nẻo sơ trung”.

“Vua Nghiêu Thuấn, dân Nghiêu Thuấn

Dường ấy ta đà phỉ sở nguyền”.

Trong bài thơ Cảnh ngày hè, tác giả Nguyễn Trãi đã rất sáng tạo và điêu luyện trong việc Việt hóa thơ Đường. Ông đã kết bài bằng câu lục ngôn. Dù ngắn gọn nhưng đầy hàm súc và giàu ý nghĩa. Bài thơ được tạo nên bởi ngôn ngữ đầy giản dị, không trịnh trượng, tỏ vẻ cao sang với rất nhiều từ Việt cổ, dân dã mà dễ hiểu. Các động từ cũng như từ tượng thanh được dùng rất linh hoạt trong việc diễn tả cuộc sống con người và thiên nhiên. Hình ảnh trong bài thơ cũng được miêu tả rất sống động, phong phú.

Bài thơ dù ngắn gọn nhưng rất súc tích. Qua bài thơ, ta không những chỉ thấy tình yêu thiên nhiên qua những cảm nhận đầy tinh tế về vạn vật xung quanh của Nguyễn Trãi mà hơn cả, ta còn thấy được tấm lòng yêu nước, luôn luôn lo cho dân lo cho nước. Điểm đọng lại cuối cùng ở bài thơ Nguyễn Trãi chính là vì dân, cho dân. Ông đã dành cả cuộc đời mình để cống hiến âu cũng chỉ cho nhân dân.

Phân Tích Bức Tranh Thiên Nhiên Trong Cảnh Ngày Hè Của Nguyễn Trãi / 2023

Đề: Vẻ đẹp độc đáo của bức tranh thiên nhiên Cảnh ngày hè và tâm hồn gắn bị với thiên nhiên của Nguyễn Trãi.

Dàn ý

– Về đẹp độc đáo của bức tranh thiên nhiên:

+ Đường nét, màu sắc, âm thanh, hương thơm và cảnh vật hết sức cụ thể, sinh động, tràn đầy sức sống.

+ Tài năng miêu tả của nhà thơ.

– Tâm hồn gắn bó với thiên nhiên của Nguyễn Trãi:

+ Tinh tế.

+ Sự giao cảm mạnh mẽ nhưng tỉnh tế của nhà thơ đối với cảnh vật.

+ Lòng yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống.

– Nhận xét, đánh giá:

Cảnh ngày hè là bức tranh thiên nhiên độc đáo và tấm lòng thiết tha với thiên nhiên, thiết tha yêu đời, yêu cuộc sống của nhà thơ Nguyễn Trãi.

Bài làm

Thiên nhiên luôn là nguồn cảm hứng bất tận của thi ca xưa nay, đặc biệt với những tâm hồn nhạy cảm trước mọi vẻ đẹp thiên nhiên như Nguyễn Trãi. Từ khung cảnh chiều hè ven một làng chài, thi nhân đã vẽ nên bức tranh Cảnh ngày hè sinh động và đầy sức sống:

Rồi hóng mát thuở ngày trường

Hoè lục đùn đùn tán rợp giương

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ

Hồng liên trì đã tiễn mùi hương

.Lao xao chợ cá làng ngư phủ

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương

Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng

Dân giàu đủ khắp đòi phương

Thi nhân xưa đến với thiên nhiên thường bằng bút pháp vịnh nhưng ở bài thơ này, chúng ta thấy Nguyễn Trãi lại thiên về bút pháp tả. Hiện lên  trước mắt người đọc là bức tranh ngày hè với những đường nét, màu sắc, âm thanh, hương thơm và cảnh vật hết sức cụ thể. Tất cả đều rõ nét trong bốn câu thơ (câu 2, 3, 4, 6). Màu lục của lá hoè làm nổi bật màu đỏ của hoa thạch lựu và ánh mặt trời buổi chiều như dát vàng lên những tán hoè xanh. Tiếng ve ngân như tiếng đàn. Những đoá sen hồng trong ao đang tỏa ngát mùi hương. Nhưng nếu chỉ như vậy thì bức tranh thiên nhiên kia có gì là độc đáo? Cái thần thái sinh động, đầy sức sống của bức họa Cảnh ngày hè không chỉ nằm trong sự giàu có về hình sắc, âm thanh đó mà chất chứa ở một nội lực căng tràn. Cảnh vật đang ở vào lúc cuối ngày (lầu tịch dương mặt trời sắp lặn) nhưng sự sống thì không dừng lại. Có một cái gì đó thôi thúc tự bên trong đang ứa căng, tràn đây, không kìm lại được. Các từ đùn đùn (dồn dập tuôn ra), giương (giương rộng ra), phun, tiễn (ngát, nức) gợi tả sức sống căng đây chất chứa từ bên trong tạo vật, tạo nên những hình ảnh mới lạ, gây ấn tượng. Cây trước lầu, ngoài ao đều ở trạng thái tràn đầy sức sống, đua nhau trổ đang, khoe sắc, toả hương. Cây hòe trước sân lá lục đùn đùn, tán rợp giương ra. Trong khi cây lựu ở hiên còn liên tục phun những bông hoa đồ thắm thì sen hồng ngoài ao đã kịp nức mùi hương. Trong Truyện Kiều, Nguyễn Du cũng có hai câu thơ viết về hoa thạch lựu:

Dưới trăng quyên đã gọi hè

Đầu tường lửa lựu lập lòe đâm bông.

So sánh hình ảnh lứa lựu lập lòe với hình ảnh thạch lựu hiên còn phun thức đỏ, ta thấy cả Nguyễn Trãi và Nguyễn Du đều là những tâm hồn nghệ sĩ rất mực tinh tế. Nếu như Nguyễn Du thiên về tạo hình sắc thì Nguyễn Trãi thiên về tả sức sống. Cả hai nhà thơ đều đem đến cho người đọc những hình ảnh thật đẹp.

Giữa ngày hè, chẳng ai còn nghĩ đến sự tĩnh lặng, im ắng. Trong bức tranh thiên nhiên mà Nguyễn Trãi đang hoạ trước mắt người đọc bằng những con chữ, nhà thơ không quên đem vào đó thứ âm thanh đặc trưng của chiều hè ~ tiếng ve. Từ tượng thanh đến đổi được đặt trước cầm ve làm nổi bật không khí nhộn nhịp của chiều hè nơi làng quê. Tiếng ve lú chiều tà không gợi buồn mà trở thành tiếng đàn vang dội, râm ram khiến không khí trong lầu rộn rã hẳn lên.

Cùng viết về cảnh mùa hè, các tác giả thời Hồng Đức lại đem đến cho người đọc một bức tranh với vẻ đẹp mộc mạc và có phần thô ráp:

Nước nồng sừng sực đầu rô trỗi

Ngày nắng chang chang lưỡi chó lè 

(Lại vịnh nắng mùa hè, bài 3)

Trong cái nhìn đối sánh, chúng ta đều nhận thấy Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi có phần tinh tế hơn. Và cội nguồn vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên không chỉ nằm ở tài năng miêu tả của Nguyễn Trãi mà còn ở sự rung cảm của tâm hồn người nghệ sĩ. Qua bức tranh thiên nhiên sinh động, tràn đầy sức sống, người đọc thấy được sự giao cảm mạnh mẽ nhưng tỉnh tế của nhà thơ đối với cảnh vật. Tác giả biết hoà màu sắc, âm thanh, đường nét theo quy luật của cái đẹp trong hội họa, trong âm nhạc, làm cho bức tranh thiên nhiên vừa có hình, vừa có hồn, vừa gợi tả, vừa sâu lắng.

Nguyễn Trãi là nhà thơ của thiên nhiên: Non nước cùng ta đã có duyên. Tuy Một phút thanh nhàn trong thuở ấy đối với Nguyễn Trãi thật hiếm hoi nhưng trong hoàn cảnh nào tâm hồn thi nhân cũng rộng mở đón nhận thiên nhiên: Túi thơ chứa hết mọi giang san. Khoảnh khắc Rồi hóng mát thuở ngày trường đối với ông thật quý giá. Quý giá bởi chỉ lúc này hồn thơ Ức Trai mới được tự do cất cánh, lòng yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống mới được cất thành những vần thơ trác tuyệt.

Như vậy, với Cảnh ngày hè, chúng ta không chỉ được chiêm ngưỡng bức tranh thiên nhiên độc đáo mà còn được cảm nhận sâu sắc về tấm lòng thiết tha với thiên nhiên và sâu xa hơn, đó còn là tấm lòng thiết tha yêu đời, yêu cuộc sống của nhà thơ Nguyễn Trãi. .