Top 15 # Vẻ Đẹp Của Bài Thơ Mùa Xuân Nho Nhỏ / 2023 Xem Nhiều Nhất, Mới Nhất 11/2022 # Top Trend | Anhngucongdong.com

Vẻ Đẹp Bức Tranh Mùa Xuân Bài Thơ Mùa Xuân Nho Nhỏ / 2023

Mùa xuân vốn là một đề tài lớn trong thi ca từ xưa đến nay. Có thể nói, trong sự nghiệp của mình, nhà thơ nào cũng có ít nhất một lần viết về mùa xuân. Mùa xuân là mùa của cây xanh trái ngọt, cỏ tươi hoa thắm, bầu trời lồng lộng sáng trong. Mùa xuân là mùa của tình yêu nồng thắm, mùa của lễ hội tưng bừn, rộn rã. Tuy viết ít trong cuộc đời ngắn ngủi của mình, nhà thơ Thanh Hải cũng đã kịp để lại một bài thơ xuân nồng ấm yêu thương, đóng góp một sắc màu nhỏ nhỏ trong bức tranh mùa xuân rộng lớn của nền thi ca dân tộc.

Từ * Thân bài: Mở đầu bài thơ, hiện lên một bức tranh mùa xuân đầy sắc màu và âm thanh hòa quyện trong đất trời đang rừng rực sức sống. Hình ảnh thơ chuyển đổi lần lượt theo cái nhìn của nhà thơ, từ thấp lên cao, từ gần ra xa, xa dần đến mờ khuất. Hình ảnh thơ Thanh Hải không có gì mới lạ, không rực rỡ nhưng đã thu hút được cái nhìn của người đọc. Sự bình dị khiến người ta chú ý. Đầu tiên là hình ảnh bông hoa tím biếc giữa dòng sông xanh: “Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc”. Không quá đột ngột nhưng sắc tím hoa lục bình lập tức tạo cho bức tranh một cái nền hòa dịu, đượm chút u buồn. Từ “mọc” làm cho ý thơ mạnh mẽ nhưng không làm sao tránh được sự đơn độc của “một bông hoa tím biếc”. Câu thơ làm ta chợt nhớ đến bài hát “Hoa Tím Lục Bình” của Bích Tuyền: “Có một loài hoa vừa trôi vừa nở”. Hoa lục bình nở quanh năm, đâu chỉ riêng gì mùa xuân. Nhưng trong bức tranh xuân ấy, nó góp một sắc màu thầm lặng, nhỏ bé. Hoa lục bình tím nhạt theo kiểu sắp tàn phai, không kiêu kì, không rực rỡ. Giữa bức tranh mùa xuân xanh bất tận, nó lại càng lẻ loi vô cùng. Từ “một bông hoa” đã nói lên tất cả. Dường như nó đang cố sức bung nở tận cùng, dâng hiến hết cho đời nguồn sinh lực cuối cùng trước khi đi vào tàn héo. Sự lẻ loi, hiu hắt, đượm buồn chứ không phải là điểm nhấn đầy nghệ thuật như cành lê trắng trong thơ Nguyễn Du: “Cỏ non xanh tận chân trời. Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”. Phải chăng, qua bông hoa lục bình tím biếc ấy, Thanh Hải muốn nói đến đời người, kiếp người trong cõi phù sinh mênh mang. Dòng sông xanh ấy hay chính là dòng đời chuyên chở bao cuộc đời người. Bông hoa hay chính là kiếp người nhỏ bé, nổi trôi, chỉ nở có một lần rồi đi vào luân hồi chuyển biến. hai từ “tím biếc” khiến người đọc có cảm giá nao nao. Tím biếc là tím rực rỡ, tím tận cùng. Cái đẹp đang ở thời kì huy hoàng, rực rỡ nhất. Nghĩa là nó sắp tàn phai, tạo nên cảm giác tiếc nuối vô cùng. Có thể nói đó chính là tâm trạng chân thật của Thanh Hải khi ông đang nằm trên giường bệnh. Khi sắp lìa xa cuộc đời mà những trăn trở vẫn còn khiến nhà thơ ham sống tận cùng. Ông còn muốn tiếp tục được cống hiến, được tươi xanh, được tô điểm cho cuộc đời đẹp đẽ này dù rất thầm lặng. Chính khát vọng ấy đã làm cho câu thơ trở nên ấn tượng. Lói thơ giản dị, không có gì cầu kì, thủ pháp đảo ngữ tinh tế khiến cho hình ảnh thơ nổi bậc trên nền cảnh rộng lớn. Từ dưới mặt đất, dường như để thoát ra khỏi sự ám thị ấy, nhà thơ ngước nhìn lên bầu trời cao và không khỏi ngỡ ngàng: “Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời”. Tiếng chim chiền chiện vút tận trời xanh, khuấy động không gian trầm lắng. Tiếng chim lảnh lót, thanh cao thả vả vào không gian thứ âm thanh mê hoặc đầy quyến rũ. Nếu ở đồng quê, mấy ai không biết đến loài chim này. Đó là “nữ hoàng” của bầu trời. Với thân hình nhỏ bé nhưng tiếng hót lại rất thanh. Chim chiền chiện thường bay vút lên bầu trời cao, lên cao mãi cho đến khi hình bóng nó chỉ còn bé xíu và cất cao tiếng hót. Tiếng hót vang dội khắp đất trời, khiến cho muôn loài im tiếng, cỏ cây tĩnh lặng lắng nghe khúc nhạc xuân đầy khí thế. Nó hót bằng tất cả sinh lực mình, có khi như gào thét giận dữ, có khi như líu ríu tâm tình, có khi lại gắt gỏng, chua ngoa. Tiếng chim vang vọng hòa thắm bức tranh xuân, kết nối vạn vật lại với nhau trong khúc ca cuồng say bất tận. Nghe tiếng chim hót nhà thơ tự hỏi “hót chi mà vang trời”, vừa khâm phục vừa cảm thương cho chàng ca sĩ ấy. Làm sao để lí giải, kể cả anh chàng nghệ sĩ đồng quê kia cũng không thể cho một câu trả lời vừa ý. Qua hình ảnh con chim chiền chiện, Thanh hải nhẹ nhàng gửi đến người đọc một thông điệp rằng đã dâng hiến thì không cần biết tạo sao và vì sao. Chỉ đơn giản là hãy sống và cống hiến cho cuộc đời những tinh anh của mình dù là rất nhỏ bé, dù là rất bình thường nhưng không bao giờ là vô nghĩa. Mỗi cá nhân đều biết sống vì cuộc đời, tận lực vì cuộc đời thì cuộc sống sẽ thêm tười xanh, tràn đầy ý nghĩa. Mỗi một mùa xuân nhỏ hòa quyện lại với nhau sẽ làm nên mùa xuân lớn của đất trời như bông hoa lục bình kia, lẻ loi mà tươi thắm, như con chim chiền chiện kia, cô độc mà nồng nhiệt đến tận cùng. Bất giác, nhà thơ như rơi vào thế giới của nhiệm màu, cả thế giới hòa đọng trong tiếng chim, buông thả khắp bầu trời: “Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng”. “hứng” thật đắc địa. Tiếng chim chiền chiện giờ đây như hiện hình thành từng giọt âm thanh rơi khiến ta có thể bắt lấy, có thể hứng lấy được. Tiếng chim chiền chiện như kết tụ sắc xuân, khí xuân, tình xuân thành giọt ngọt dâng lên cho trời đất đang trong kì chuyển hóa siêu năng. Chỉ một từ “hứng” thôi, nhà thơ đã “bắt” mùa xuân trên tay, nắm giữ lại cái dòng chảy của tạo hóa. Câu thơ khẳng định tư thế chủ động làm chủ cuộc đời của con người. Ông muốn ôm vào lòng tất cả cái say mê, cái quấn quýt, cuồng nhiệt của cuộc đời đang trải rộng ra trước mắt, muốn làm chủ quy luật của đất trời, giữ mãi cái tươi canh của mùa xuân cho cuộc đời này.

* Kết bài: Không dụng công, không ẩn ý, cứ tự nhiên, Thanh Hải đã lặng lẽ tô thắm cho mùa xuân, kí thác vào đó tâm tư. Ông luôn muốn mình là “một mùa xuân nhỏ nhỏ, lặng lẽ dâng cho đời” những tinh anh, mật ngọt, góp sức làm nên mùa xuân lớn của đất trời, của đất nước. Đó là một khát vọng cao đẹp,sáng ngời lí tưởng cách mạng, thật đáng trân trọng biết bao.

theo chúng tôi

Cảm Nhận Vẻ Đẹp Bức Tranh Mùa Xuân Trong Bài Thơ Mùa Xuân Nho Nhỏ / 2023

Vẻ đẹp bức tranh mùa xuân trong bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”

Mùa xuân vốn là một đề tài lớn trong thi ca từ xưa đến nay. Có thể nói, trong sự nghiệp của mình, nhà thơ nào cũng có ít nhất một lần viết về mùa xuân. Mùa xuân là mùa của cây xanh trái ngọt, cỏ tươi hoa thắm, bầu trời lồng lộng sáng trong. Mùa xuân là mùa của tình yêu nồng thắm, mùa của lễ hội tưng bừng, rộn rã. Tuy viết ít trong cuộc đời ngắn ngủi của mình, nhà thơ Thanh Hải cũng đã kịp để lại một bài thơ xuân nồng ấm yêu thương, đóng góp một sắc màu nhỏ nhỏ trong bức tranh mùa xuân rộng lớn của nền thi ca dân tộc.

Mở đầu bài thơ, hiện lên một bức tranh mùa xuân đầy sắc màu và âm thanh hòa quyện trong đất trời đang rừng rực sức sống. Hình ảnh thơ chuyển đổi lần lượt theo cái nhìn của nhà thơ. Không gian thay đổi từ thấp lên cao, từ gần ra xa, xa dần đến mờ khuất. Hình ảnh thơ Thanh Hải không có gì mới lạ, không rực rỡ nhưng đã thu hút được cái nhìn của người đọc. Sự bình dị khiến người ta chú ý. Đầu tiên là hình ảnh bông hoa tím biếc giữa dòng sông xanh:

Không quá đột ngột nhưng sắc tím hoa lục bình lập tức tạo cho bức tranh một cái nền hòa dịu, đượm chút u buồn. Từ “mọc” làm cho ý thơ mạnh mẽ nhưng không làm sao tránh được sự đơn độc của “một bông hoa tím biếc”. Câu thơ làm ta chợt nhớ đến bài hát “Hoa Tím Lục Bình” của Bích Tuyền:

Hoa lục bình nở quanh năm, đâu chỉ riêng gì mùa xuân. Nhưng trong bức tranh xuân ấy, nó góp một sắc màu thầm lặng, nhỏ bé. Hoa lục bình tím nhạt theo kiểu sắp tàn phai, không kiêu kì, không rực rỡ. Giữa bức tranh mùa xuân xanh bất tận, nó lại càng lẻ loi vô cùng.

Từ “một bông hoa” đã nói lên tất cả. Dường như nó đang cố sức bung nở tận cùng. Cố dâng hiến hết cho đời nguồn sinh lực cuối cùng trước khi đi vào tàn héo. Sự lẻ loi, hiu hắt, đượm buồn chứ không phải là điểm nhấn đầy nghệ thuật như cành lê trắng trong thơ Nguyễn Du:

Phải chăng, qua bông hoa lục bình tím biếc ấy, Thanh Hải muốn nói đến đời người, kiếp người trong cõi phù sinh mênh mang. Dòng sông xanh ấy hay chính là dòng đời chuyên chở bao cuộc đời người. Bông hoa hay chính là kiếp người nhỏ bé, nổi trôi. Hoa chỉ nở có một lần rồi đi vào luân hồi chuyển biến. Hai từ “tím biếc” khiến người đọc có cảm giá nao nao. Tím biếc là tím rực rỡ, tím tận cùng. Cái đẹp đang ở thời kì huy hoàng, rực rỡ nhất. Nghĩa là nó sắp tàn phai, tạo nên cảm giác tiếc nuối vô cùng.

Có thể nói, đó chính là tâm trạng chân thật của Thanh Hải khi ông đang nằm trên giường bệnh. Khi sắp lìa xa cuộc đời mà những trăn trở vẫn còn khiến nhà thơ ham sống tận cùng. Ông còn muốn tiếp tục được cống hiến, được tươi xanh, được tô điểm cho cuộc đời đẹp đẽ này dù rất thầm lặng. Chính khát vọng ấy đã làm cho câu thơ trở nên ấn tượng. Lói thơ giản dị, không có gì cầu kì, thủ pháp đảo ngữ tinh tế khiến cho hình ảnh thơ nổi bậc trên nền cảnh rộng lớn.

Từ dưới mặt đất, dường như để thoát ra khỏi sự ám thị ấy, nhà thơ ngước nhìn lên bầu trời cao và không khỏi ngỡ ngàng:

Tiếng chim chiền chiện vút tận trời xanh, khuấy động không gian trầm lắng. Tiếng chim lảnh lót, thanh cao thả vào không gian thứ âm thanh mê hoặc đầy quyến rũ. Nếu ở đồng quê, mấy ai không biết đến loài chim này. Đó là “ca nữ” của bầu trời cao. Với thân hình nhỏ bé nhưng tiếng hót lại rất thanh. Chim chiền chiện thường bay vút lên bầu trời cao. Cánh chim bay lên cao mãi cho đến khi hình bóng nó chỉ còn bé xíu và cất cao tiếng hót. Tiếng hót vang dội khắp đất trời, khiến cho muôn loài im tiếng, cỏ cây tĩnh lặng lắng nghe khúc nhạc xuân đầy khí thế.

Nó hót bằng tất cả sinh lực mình. Có khi như gào thét giận dữ. Có khi như líu ríu tâm tình. Có khi lại gắt gỏng, chua ngoa. Tiếng chim vang vọng hòa thắm bức tranh xuân. Âm thanh réo rắt kết nối vạn vật lại với nhau trong khúc ca cuồng say bất tận.

Nghe tiếng chim hót nhà thơ tự hỏi “hót chi mà vang trời”. Thi sĩ vừa khâm phục vừa cảm thương cho chàng ca sĩ ấy. Làm sao để lí giải niềm say mê ấy. Kể cả anh chàng nghệ sĩ đồng quê kia cũng không thể cho một câu trả lời vừa ý.

Qua hình ảnh con chim chiền chiện, Thanh Hải nhẹ nhàng gửi đến người đọc một thông điệp rằng đã dâng hiến thì không cần biết tạo sao và vì sao. Chỉ đơn giản là hãy sống và cống hiến cho cuộc đời những tinh anh của mình. Sống là tận lực dâng hiến. Dù là rất nhỏ bé, dù là rất bình thường nhưng không bao giờ là vô nghĩa.

Mỗi cá nhân đều biết sống vì cuộc đời, tận lực vì cuộc đời thì cuộc sống sẽ thêm tười xanh, tràn đầy ý nghĩa. Mỗi một mùa xuân nhỏ hòa quyện lại với nhau sẽ làm nên mùa xuân lớn của đất trời. Như bông hoa lục bình kia, lẻ loi mà tươi thắm. Như con chim chiền chiện kia, cô độc mà nồng nhiệt đến tận cùng. Bất giác, nhà thơ như rơi vào thế giới của nhiệm màu. Cả thế giới hòa đọng trong tiếng chim, buông lơi khắp bầu trời:

Từ “hứng” được dùng thật đắc địa. Tiếng chim chiền chiện giờ đây như hiện hình thành từng giọt âm thanh rơi khiến ta có thể bắt lấy, có thể hứng lấy được. Tiếng chim chiền chiện như kết tụ sắc xuân, khí xuân, tình xuân thành giọt ngọt dâng lên cho trời đất đang trong kì chuyển hóa siêu năng.

Chỉ một từ “hứng” thôi, nhà thơ đã “bắt” mùa xuân trên tay, nắm giữ lại cái dòng chảy của tạo hóa. Câu thơ khẳng định tư thế chủ động làm chủ cuộc đời của con người. Ông muốn ôm vào lòng tất cả cái say mê, cái quấn quýt, cuồng nhiệt của cuộc đời đang trải rộng ra trước mắt, muốn làm chủ quy luật của đất trời, giữ mãi cái tươi canh của mùa xuân cho cuộc đời này.

Không dụng công, không ẩn ý, cứ tự nhiên, Thanh Hải đã lặng lẽ tô thắm cho mùa xuân, kí thác vào đó tâm tư. Ông luôn muốn mình là “một mùa xuân nhỏ nhỏ, lặng lẽ dâng cho đời” những tinh anh, mật ngọt, góp sức làm nên mùa xuân lớn của đất trời, của đất nước. Đó là một khát vọng cao đẹp, sáng ngời lí tưởng cách mạng, thật đáng trân trọng biết bao.

Cảm nhận bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”

Thanh Hải là một trong những nhà thơ tiêu biểu của nền thơ cách mạng miền nam. Thơ ông chân thật, bình dị, đôn hậu và chân thành. Cuộc đấu tranh bền bỉ, anh dũng của nhân dân miền Nam, của nhân dân Thừa Thiên, là nguồn cảm hứng chủ yếu của thơ Thanh Hải. Sau năm 1975, thơ ông càng chín hơn. Bài Mùa xuân nho nhỏ (1980, làm trên giường bệnh trước khi mất không lâu) là thành công tiêu biểu hơn cả.

Thiên nhiên mùa xuân vốn thường mang lại cho con người niềm vui rộn ràng và sức sống tươi trẻ, sự tin yêu vào cuộc sống. Mở đầu bài thơ là cảm xúc của tác giả về mùa xuân của thiên nhiên, đất trời, vũ trụ. Đó là bức tranh mùa xuân ở Cố đô Huế dịu dàng, tươi mát và tràn đầy sức sống:

Chỉ bằng một vài nét phát họa đơn sơ tác giả dựng lên trước mắt người đọc một bức tranh mùa xuân nên thơ, dịu mát với những đường nét, màu sắc hài hòa tươi sang. Một dòng sông trong xanh mát rượi, màu xanh của sự sống, của ước mơ, hòa bình, khát vọng. Màu xanh ấy luôn mang đến cho con người cảm giác trẻ trung, yêu đời, yêu cuộc sống. Trên cái nền của dòng sông xanh tươi, mát rượi ấy bỗng xuất hiện một bông hoa tím biếc nhẹ nhàng trôi. Màu tím nên thơ dịu dàng, nhẹ nhàng, đằm thắm, thủy chung, son sắt đợi chờ. Màu tím đặc trưng của vùng đất cố đô, của quê hương xứ sở, gợi lên trong lòng người biết bao tình cảm mến yêu, lưu luyến.

Động từ “mọc” được đặt ở đầu câu như nhấn mạnh sự xuất hiện của loài hoa đang nhẹ trôi giữa dòng sông xanh mát. Sự xuất hiện ấy tuy nhỏ bé nhưng là dấu hiệu của một sự sống đang hiện hữu, đang khoe hương sắc làm đẹp cho cuộc đời. Ở đây, sự phối hợp màu sắc rất nên thơ, thanh tao, nhã nhặn. Tác giả sử dụng những gam màu nhạt, nhã nhặn để tạo nên một bức tranh mùa xuân nên thơ, dịu mát. Và trong bức tranh mùa xuân trong trẻo, tươi mát ấy tác giả bỗng nghe thấy tiếng hót véo von lảnh lót của loài chim chiền chiện:

Tiếng chim hót thánh thót vang vọng cả đất trời làm cho lòng người cũng xôn xai tưng bừng rộn rã. Từ cảm thán “ơi” kết hợp với cụm từ nghi vấn “hót chi”, một cách nói rất Huế thể hiện tâm trạng mừng vui, say sưa ngây ngất, sự giao hòa của con người với vẻ đẹp thiên nhiên, của mùa xuân sự sống.

Những giọt sương đêm còn đọng trên cành lá hay là giọt mưa xuân từ trên bầu trời thánh thót rơi. Cũng có thể đó là giọt âm thanh của tiếng chim chiền chiện kết tụ lại mà tác giả ngỡ như là những giọt nước lấp lánh sắc màu cứ rơi, rơi mãi tưởng chừng không dứt.

Sự chuyển đổi từ thính giác sang thị giác, xúc giác một cách tinh tế, đầy sang tạo. Tiếng chim vốn là âm thanh của tạo hóa mà con người chỉ có thể cảm nhận bằng đôi tai, bằng thính giác. Nhưng qua cách cảm nhận của tác giả trong một phút giây thăng hoa của tâm hồn nghệ sĩ trước vẻ đẹp của thiên nhiên, đất trời, vũ trụ thì tiếng chim ấy lại hóa thành từng giọt long lanh có hình khối màu sắc khiến ta có thể nhìn thấy và đưa tay hứng lấy từng giọt âm thanh khi từng tiếng ca trong trẻo của một loài chim đang cất cao giọng hót đón chào bình minh buổi sớm. Cách hiểu ấy tuy có phần cầu kì nhưng không kém phần thú vị làm cho hình ảnh nên thơ trở nên độc đáo, sáng tạo đến vô cùng.

Không gian mùa xuân cao rộng nên thơ, dịu mát, trong sáng, tươi đẹp, mà không buồn bã u ám. Con người đang nằm trên giường bệnh, trong những ngày sắp lìa đời vậy mà nhìn ra cảnh vật bên ngoài vẫn thấy tươi đẹp, nên thơ, đáng yêu, đáng trân trọng.

Hình ảnh “t ôi đưa tay tôi hứng” gợi lên thái độ nâng niu, trân trọng hiện thực cuộc sống tươi đẹp xung quanh mình. Đó là tình yêu đời, yêu cuộc sống nồng nàn tha thiết mà ngay giữa lúc yếu đuối nhất vẫn hết sức nồng nhiệt.

Từ cảm xúc về mùa xuân của thiên nhiên, của đất trời vũ trụ tác giả suy ngẫm về mùa xuân của đất nước, của con người hôm nay:

Điệp từ “mùa xuân” nhấn mạnh không khí mùa xuân tràn ngập khắp nẻo đường. Mùa xuân tươi đẹp, hiền hòa, nên thơ, trong sáng nhưng người lính vẫn phải ra đi cầm sung bảo vệ quê hương đất nước. Nhưng có hề chi,người lính vẫn nhận ra mùa xuân vẫn theo anh trên khắp mọi ngã đường. Trên lưng anh là những chồi non lộc biếc vừa mới nhú, là những cành lá ngụy trang đang reo vui trong chiều gió. Anh ra đi trong không khí màu xuân của đất nước, trong trạng thái yêu đời, phấn chấn, trong niềm tin vào tương lai, vào ngày mai tất thắng của dân tộc.

Đối với người ra đi, không khí mùa xuân hiện lên trong hình ảnh “lộc giắt đầy trên lưng” . Những chồi non lộc biếc thì đối với người ở lại, với nhiệm vụ dựng xây đất nước. Không khí mùa xuân lại còn hiện lên qua hình ảnh “Lộc trải dài nương mạ”. Những cánh đồng bao la, bát ngát trù phú trải rộng tới chân trời với những bông lúa còn non, xanh tươi mơn mởn như hứa hẹn một mùa bội thu, một cuộc sống no ấm, đủ đầy sẽ đến.

Điệp từ “tất cả” kết hợp với các từ láy “hối hả”, “xôn xao” nhấn mạnh một không khí khẩn trương, nhiệt tình chiến đấu và lao động dựng xây quê hương đất nước sau những năm tháng đánh Mĩ ác liệt của toàn dân tộc.

Dù đang nằm trên giường bệnh mà tác giả vẫn cảm nhận được nhịp sống hối hả khẩn trương, sự chuyển mình, sự hồi sinh của quê hương đất nước. Hàng trăm hàng vạn con người đang bắt tay vào công cuộc xây dựng nước nhà, hàn gắn những vết thương chiến tranh, đưa nền kinh tế của đất nước ngày càng phát triển. Điều đó chứng tỏ con người ấy vẫn luôn gắn bó, hướng lòng mình vào tương lai, vận mệnh của đẩt nước, không có một phút nào không nghĩ về tổ quốc, quê hương. Âm điệu khổ thơ nhanh gọn, tươi vui có gì đó thúc giục lòng người, tái hiện những bước chân rầm rập náo nức của toàn dân hướng về phía trước.

Và trong không khí tưng bừng nhộn nhịp của những ngày dựng xây đất nước, của một sự sống đang được hồi sinh tác giả bỗng suy nghĩ về đất nước của những năm tháng đã qua:

Bốn nghìn năm dựng xây đất nước là bốn nghìn năm văn hiến. 4000 năm ta đã đánh bại biết bao kẻ thù xâm lược làm nên những chiến thắng vẻ vang. Nhưng đó cũng là một bốn nghìn thời gian dài với biết bao những gian lao vất vả, những đau thương mất mát, biết bao gia đình phải sống trong cảnh chia lìa tan nát vì bom đạn kẻ thù.

Thế nhưng dù trong gian khổ khó khăn, trong đau thương mất mát con người Việt Nam vẫn không cúi đầu khuất phục, đất nước vẫn tồn sinh sau những biến cố thăng trầm của lịch sử. Niềm tự hào về quê hương, đất nước, một đất nước với bề dày lịch sử bốn nghìn năm chống giặc ngoại xâm hào hùng, chói lọi:

(Mặt đường khát vọng – Nguyễn Khoa Điềm)

So sánh đất nước như những vì sao cứ đi lên phái trước là một hình ảnh so sánh tuyệt đẹp nói lên niềm tin tưởng của tác giả vào tương lai, vào sự phát triển của đất nước. Niềm tin ấy không huyền hồ, mộng ảo mà bắt rễ sâu xa từ trong hiện thực chiến đấu gian khổ song rất đỗi hào hùng của cả một dân tộc chua bao giờ khuất phục trước kẻ thù trong suốt 4000 năm dựng nước và giữ nước. Niềm tin ấy xuất phát từ tấm lòng yêu nước nồng nàn, tha thiết, từ những ước mơ, khát vọng cao đẹp của tác giả về tương lai đất nước huy hoàng, xán lạn.

Chính niềm tin tưởng ấy và tình yêu dạt dào vào cuộc sống tươi vui, cuối bài thơ, tác giải thể hiện nguyện ước chân thành và lẽ sống cao đẹp, muốn được hóa thân thành một phần thiêng liêng của đất nước:

Điệp từ “ta làm” kết hợp với những lời thơ chân thành tha thiết từ chính trái tim như nhấn mạnh khát khao cống hiến những gì đẹp nhất của cuộc đời mình dù là nhỏ bé cho quê hương đất nước, cho cuộc đời chung muôn sắc muôn màu của hồn thơ Thanh Hải. Một cành hoa, một con chim nhỏ bé vô cùng nhưng vẫn có thể làm đẹp cho cuộc đời bằng tiếng hót véo von trong trẻo gợi lên trong lòng người bao niềm hân hoan khoái lạc, bằng sắc hoa tươi thắm, bằng hương thơm nồng nàn lan tỏa khắp không gian.

Đẹp vô cùng khi được làm một loài chim một cành hoa như thế giữa chốn nhân gian và ngay cả khi sự sống của đời người cũng thu hẹp trong một nốt trầm của một bản nhạc muôn điệu đa cung bậc của cuộc đời. Sự sống ấy cũng vô cùng đáng quý, đáng trân trọng vì nó đã góp phần làm đẹp cho cuộc đời này. Những vần thơ chân thành tha thiết ấy của Thanh Hải gợi cho chúng ta nhớ đến giai điệu của bài hát Tự nguyện:

Hoặc những vần thơ của Tố Hữu khi bàn về lẽ sống cống hiến cao đẹp ở đời:

(Khúc ca xuân – Tố Hữu) (Tạm biệt – Tố Hữu)

Từ khổ 1 sang khổ 4 là một sự chuyển đổi từ cái tôi say sưa ngây ngất trước vẻ đẹp của thiên nhiên đất trời tạo hóa thành cái “ta” vừa bộc lộ khát vọng của chính tác giả vừa thể hiện tâm niệm của tất cả mọi người. Cái “ta” ấy là tiếng nói của cái tôi nói thay cho tất cả mọi người, nói cái riêng mà vẫn có cái chung, xưng ta mà không hề cao giọng, không quá đề cao cá nhân mình mà ngược lại rất chân thành tha thiết.

Mùa xuân mà tác giả nói đến đây không phải là mùa xuân của tự nhiên, của thời khắc chuyển giao từ năm cũ sang năm mới mà là mùa xuân của đời người, là con tim là khối óc, là những điều tươi đẹp nhất mà con người cống hiến cho nhân dân, cho đất nước để cùng với mọi người làm nên mùa xuân của dân tộc.

“Một mùa xuân nho nhỏ/ Lặng lẽ dâng cho đời” là một cách nói vô cùng khiêm tốn và rất đỗi trân trọng thể hiện khát vọng dâng hiến làm đẹp cho cuộc đời, cho mùa xuân của đất nước thêm muôn phần tươi đẹp, cho sự sống mãi tràn đầy bất diệt của nhà thơ Thanh Hải.

Và đối với Thanh Hải sự đóng góp ấy, sự cống hiến ấy là bất kể thời gian, tuổi tác:

“Tuổi hai mươi”, “khi tóc bạc” là hai hình ảnh hoán dụ, tượng trưng cho hai giai đoạn khác nhau của một đời người. Tuổi hai mươi là những năm tháng hoa niên căng đầy nhựa sống mà nói như Tố Hữu:

Những năm tháng trẻ trung, sung mãn, sức sống tràn đầy, con người có thể làm biết bao những điều tốt đẹp cho cuộc đời, cho quê hương, đẩt nước. Nhưng thế giới bên ngoài với bao điều mới lạ, hấp dẫn luôn vẫy gọi, con người phải biết chiến thắng những ham muốn tầm thường ích kỷ, những đam mê bồng bột của tuổi trẻ để nghĩ tới một lẽ sống cao đẹp hơn, thiêng liêng hơn; hãy đem hết tài năng, trí tuệ, và sức trẻ của mình âm thầm lặng lẽ xây dựng quê hương đất nước. Và ngay cả khi tuổi già tóc bạc, con người vẫn phải giữ mãi cho mình niềm lạc quan yêu đời, yêu cuộc sống, phải biết vượt lên sự già yếu bệnh tật để tiếp tục cống hiến, tiếp tục sống những ngày tháng có ích cho cuộc đời này.

Điệp từ “dù là” lập đi lập lại hai lần như nhấn mạnh cái ý thức sống có ích, sống cống hiến cho cuộc đời không kể ngày tháng. Từ già đến trẻ, cả một đời người là cả một sự cống hiến không ngừng nghỉ, không mệt mỏi. Hay nói khác đi con người sống là phải cống hiến, cống hiến cả một cuộc đời mình vì nhân dân, vì quê hương đất nước, vì tất cả mọi người. Một lẽ sống vô cùng cao đẹp, đậm chất nhân văn mà có lẽ suốt cả cuộc đời mỗi người chúng ta cần phấn đấu thực hiện để cuộc sống của mình có ý nghĩa hơn.

Sau khi trút hết những dòng suy tư thầm kín tác giả khe khẽ hát lên những làn điệu của quê hương mình:

Dùng những hình ảnh thơ giản dị đời thường nhưng giàu ý nghĩa tượng trưng thể hiện sự chân thành, tha thiết khát vọng sống cao đẹp có ích của tác giả. Thể thơ 5 chữ gắn liền với những làn điệu dân ca mang âm hưởng dịu dàng tha thiết, cách gieo vần liền tạo sự liền mạch của cảm xúc, chất nhạc. Cấu từ bài thơ chặt chẽ: mùa xuân của thanh niên, của đất nước, đời người, góp phần vào mùa xuân lớn của dân tộc. Giọng thơ thể hiện đúng tâm trạng của tác giả.

Bài thơ bắt đầu từ những cảm xúc trực tiếp hồn nhiên, trong trẻo trước vẻ đẹp và sức sống của mùa xuân thiên nhiên, từ đó mở rộng cảm nghĩ về mùa xuân đất nước. Kết thúc bài thơ là sự trở về với những cảm xúc thiết tha, tự hào về quê hương,đất nước qua điệu dân ca xứ Huế. Mùa xuân nhỏ nhỏ là một khúc ca vui mà Thanh Hải đã kịp để lại cho cuộc đời ngay trước khi đi về nơi vĩnh hằng.

Bài 23. Mùa Xuân Nho Nhỏ / 2023

HỘI GIẢNG GIÁO VIÊN GIỎI HUYỆN THÁI THỤYKÍNH CHÀO CÁC THẦY GIÁO, CÔ GIÁO VỀ DỰ GIỜTrường THCS Thụy AnBÀI 23: MÙA XUÂN NHO NHỎBài 23: Văn học MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh HảiI. Đọc và tìm hiểu chú thích1. Tác giả?.Phần chú thích * cung cấp cho em những thông tin nào về tác giả Thanh Hải?Thanh Hải sinh ngày 04/11/1930 mất ngày15/12/1980Tên khai sinh: Phạm Bá NgoãnQuê; Xã Phong bình, Huyện Phong Điền,Tỉnh Thừa Thiên HuếBài 23: Văn học MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh HảiI. Đọc và tìm hiểu chú thích1. Tác giả2.Tác phẩm?. Bài thơ được viết trong thời điểm nào?Bài thơ sáng tác vào tháng 11/1980 in trong tập ” Thơ việt nam 1945-1985″ NXB Giáo dục Hà Nội năm 1987II. Đọc và tìm hiểu văn bản1. Đọc và tìm hiểu cấu trúc văn bản*. Đọc

Bài 23: Văn học MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh HảiMọc giữa dòng sông xanhMột bông hoa tím biếcÔi con chim chiền chiệnHót chi mà vang trờiTừng ngọt long lanh rơiTôi đưa tay tôi hứng

Mùa xuân người cầm súngLộcgiắt đầy trên lưngMùa xuân người ra đồngLộc trải dài nương mạTất cả như hối hảTất cả như xôn xao…

Đất nước bốn ngàn nămVất vả và gian laoĐất nước như vì saoCứ đi lên phía trướcTa làm con chim hótTa làm một cành hoaTa nhập vào hoà caMột nốt trầm xao xuyến

Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đờiDù là tuổi hai mươiDù là khi tóc bạc.

Mùa xuân- ta xin hát Câu Nam ai, Nam bìnhNước non ngàn dặmmìnhNước non ngàn dặm tìnhNhịp phách tiền đất Huế.11-1980

Bài 23: Văn học MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh Hải I. Đọc và tìm hiểu chú thíchII. Đọc và tìm hiểu văn bản

*.Thể thơ?. Bài thơ được sáng tác theo hình thức của thể thơ nào?Bài thơ viết theo thể thơ 5 tiếng *Bố cục gồm 4 đoạn

Đoạn1:Khổ thơ đầuCảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên, đất trời

Đoạn 2: Hai khổ thơ tiếp theo ” Mùa xuân người cầm súng…Cứ đi lên phía trước”-Cảm xúc về mùa xuân đất nước

Đoạn3:Hai khổ tiếp(“ta làm con chim hót…Dù là khi tóc bạc”)Suy nghĩ và ước nguyệncủa nhà thơ trước mùa xuân đất nước

Đoạn 4: Khổ cuối – Lời ngợi ca quê hương đất nướcqua điệu dân ca xứ Huế

Bài 23: Văn học MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh Hải I. Đọc và tìm hiểu chú thíchII. Đọc và tìm hiểu văn bản 1. Đọc và tìm hiểu cấu trúc văn bản 2. Đọc và tìm hiểu nội dung văn bản a. Cảm nghĩ của nhà thơ về mùa xuân của thiên nhiên, đất nước.?.Khổ thơ đầu tác giả tập trung tả cảnh gì? *Mùa xuân của thiên nhiên, đất trời.? Hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên được tác giả phác hoạ như thế nào? -Hình ảnh: + Dòng sông xanh +Bông hoa tím biếc -Âm thanh: + Tiếng chim chiền chiện hót vang trời?. Theo em có gì đặc biệt trong cách thể hiện hình ảnh trong hai câu thơ đầu? Đảo vị ngữ trong hai câu thơ đầu ?. Một khung cảnh như thế nào được gợi lên từ hình ảnh , âm thanh này? Tươi đẹp, sáng sủa, rộn rã và vui tươi.? Bằng trí tưởng tượng em hãy miêu tả bằng lời bức tranh này?

Bài 23: Văn học MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh Hải I. Đọc và tìm hiểu chú thíchII. Đọc và tìm hiểu văn bản 1. Đọc và tìm hiểu cấu trúc văn bản 2. Đọc và tìm hiểu nội dung văn bản?. Cảm xúc của tác giả được diễn tả tập trung ở chi tiết nào? Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng

?. Hai câu thơ gợi cho em có những cách hiểu nào? Có hai cách hiểu: +Từng giọt mưa xuân long lanh trong ánh sáng của trời xuân +Nhà thơ đưa tay hứng từng giọt âm thanh của tiếng chim?. Phương thức biểu đạt chính trong đoạn văn này là gì? +Miêu tả và biểu cảm?. Từ đó cảm xúc của tác giả được bộc lộ như thế nào trước mùa xuân của đất trời? +Niềm vui niềm say sưa ngây ngất trước vẻ đẹp của thiên nhiên, đất trời.

Bài 23: Văn học MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh Hải I. Đọc và tìm hiểu chú thíchII. Đọc và tìm hiểu văn bản 1. Đọc và tìm hiểu cấu trúc văn bản 2. Đọc và tìm hiểu nội dung văn bản * Mùa xuân của đất nước?. Khi đất nước vào xuân,tác giả nhắc đến những người nào?Vì sao họ lại được quan tâm như vậy? +Người cầm súng + Người ra đồng Họ làm hai nhiệm vụ chiến đấu và sản xuất ?. Theo em có gì đặc biệt trong cách thể hiện lời thơ của tác giả? + Sử dụng điệp ngữ và từ láy( lộc, mùa xuân, tất cả – Hối hả, xôn xao)?. Lộc là gì và hình ảnh Lộc còn gắn với một ý nghĩa nào khác? + Lộc là chồi non( cành non hoặc cây non) + Lộc là sức xuân phơi phới trẻ trung

Bài 23: Văn học MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh Hải I. Đọc và tìm hiểu chú thíchII. Đọc và tìm hiểu văn bản 1. Đọc và tìm hiểu cấu trúc văn bản 2. Đọc và tìm hiểu nội dung văn bản* Mùaxuân của đất nước?.Từ đó cảnh tượng mùa xuân còn được hiện lên như thế nào? Tươi đẹp, sôi động, hứa hẹn nhiều điều tốt đẹp

?. Em đọc được cảm xúc nào của nhà thơ qua những lời thơ này? – Sự say mê tin yêu con người, cuộc sống của quê hương đất nước khi vào xuânBài 23: Văn học MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh Hải I. Đọc và tìm hiểu chú thíchII. Đọc và tìm hiểu văn bản 1. Đọc và tìm hiểu cấu trúc văn bản 2. Đọc và tìm hiểu nội dung văn bản a. Cảm nghĩ của nhà thơ về mùa xuân của thiên nhiên, đất nước.

b.Tâm niệm của nhà thơ?. Từ cảm xúc của mùa xuân tác giả đã tâm niệm điều gì? Tâm niệm ấy được thể hiện qua hình ảnh đặc sắc nào? Ta làm con chim hót Ta làm một cành hoa Ta nhập vào hoà ca Một nốt trầm xao xuyến?. Trong khổ thơ này tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào trong các biện pháp sau? A.So sánh C. Nhân hoá B. Điệp từBài 23: Văn học MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh Hải I. Đọc và tìm hiểu chú thíchII. Đọc và tìm hiểu văn bản 1. Đọc và tìm hiểu cấu trúc văn bản 2. Đọc và tìm hiểu nội dung văn bản a. Cảm nghĩ của nhà thơ về mùa xuân của thiên nhiên, đất nước. b.Tâm niệm của nhà thơ?.Sử dụng điệp từ trêncó tác dụng gì? -Điệp từ ta và điệp ngữ “Ta làm” ở đầu 3 câu thơ liên tiếp có tác dụng tô đậm tâm niệm nguyện hiến dâng của tác giả với đất nước và nhân dân .?. Một lần nữa,ta lại thấy xuất hiện hình ảnh của tự nhiên như của hoa, chim. Sự lập lại như vậy có ý nghĩa gì? -Sự lặp lại tạo ra sự đối ứng chặt chẽ và mang một ý nghĩa mới thể hiện niềm mong muốn được sống có ích cống hiến cho đời là một lẽ tự nhiên mhư con chim đem đến tiếng hót cho rộn ràng mùa xuân như bông hoa lặng lẽ toả hương cho đời. Hay là một nốt trầm xao xuyến góp phần vào một bản hoà ca của cả nước đang đi lên xây dựng đất nước.Bài 23: Văn học MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh Hải I. Đọc và tìm hiểu chú thíchII. Đọc và tìm hiểu văn bản 1. Đọc và tìm hiểu cấu trúc văn bản 2. Đọc và tìm hiểu nội dung văn bản a. Cảm nghĩ của nhà thơ về mùa xuân của thiên nhiên, đất nước. b.Tâm niệm của nhà thơ?. Ý nguyện âm thầm nhưng lớn nhất của nhà thơ được bộc lộ qua lời thơ nào? Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời Dù là tuổi hai mươi Dù là khi tóc bạc.?. Em hiểu ý nguyện muốn làm “Một mùa xuân nho nhỏ. Lặng lẽ dâng cho đời” Của nhà thơ là như thế nào?-Hình ảnh “mùa xuân nho nhỏ”- Là mùa xuân của tài hoa và sáng tạo, mùa xuân nghệ thuật thi ca… Tất cả xin hoàn toàn kính dâng cho cuộc đời cho dân dân và đất nước suốt cả cuộc đời.?.Bài thơ kết lại bằng một âm điệu dân ca xứ Huế mênh mang tha thiết.Em có cảm nhận gì khi đọc 4 câu thơ này? Mùa xuân- ta xin hát Nước non ngàn dặm tình Câu Nam ai, Nam bình Nhịp phách tiền đất Huế. Nước non ngàn dặm mình

Bài 23: Văn học MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh Hải I. Đọc và tìm hiểu chú thíchII. Đọc và tìm hiểu văn bản 1. Đọc và tìm hiểu cấu trúc văn bản 2. Đọc và tìm hiểu nội dung văn bản a. Cảm nghĩ của nhà thơ về mùa xuân của thiên nhiên, đất nước. b.Tâm niệm của nhà thơ?.Bài thơ đã gợi cho em cảm nghĩ gì về ý nghĩa cuộc sống của con người? -Cuộc sống của mỗi con người nằm trong cuộc sống chung của mọi người.Muốn cuộc sống ấy tốt đẹpmỗi người phải biết cống hiến cho cuộc sống chung

?. Bài thơ “mùa xuân nho nhỏ” đã được phổ nhạc để có 2 tác phẩm cho một quan điểm sống.Em đọc được tình cảm và lẽ sống chung nào của con người qua lời thơ và những nốt nhạc ấy? -Niềm tha thiết với cuộc đời -Bài học biết cống hiến, phấn đấu cho cuộc sống đất nướcBài 23: Văn học MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh Hải I. Đọc và tìm hiểu chú thíchII. Đọc và tìm hiểu văn bản 1. Đọc và tìm hiểu cấu trúc văn bản 2. Đọc và tìm hiểu nội dung văn bản a. Cảm nghĩ của nhà thơ về mùa xuân của thiên nhiên, đất nước. b.Tâm niệm của nhà thơIII. Tổng Kết?. Em hãy nêu giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc của bài thơ?a.Nghệ thuậtBài thơ theo thể 5 tiếng, có nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gần gũi với dân ca, nhiều hình ảnh đẹp, giản dị, gợi cảm, những so sánh và ẩn dụ sáng tạo.b. Nội dung Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời; thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đất nước góp một “Mùa xuân nho nhỏ” của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc

Bài 23: Văn học MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh HảiI.Đọc và tìm hiểu chú thích 1.Tác giả: 2.Tác phẩm: II. Đọc và tìm hiểu nội dung văn bản 1.Đọc và tìm hiểu cấu trúc văn bản 2.Đọc và tìm hiểu nội dung văn bản a.Cảm nghĩ của nhà thơ về mùa xuân của thiên nhiên, đất nước -Niềm vui, niềm say sưa ngây ngẩttước vẻ đẹp của thiên nhiên đất trờivà niềm tin yêu con người cuộc sống của quê hương đất nước khi vào xuân. b.Tâm niệm của nhà thơ – Nhà thơ muốn mình là một mùa xuân nho nhỏ, hữu hạn góp vào mùa xuân bao la vô tận của cuộc đời mỗi con người.III. Tổng Kết a.Nghệ thuật Bài thơ theo thể 5 tiếng, có nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gần gũi với dân ca, nhiều hình ảnh đẹp, giản dị, gợi cảm, những so sánh và ẩn dụ sáng tạo. b. Nội dung Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời; thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đất nước góp một “Mùa xuân nho nhỏ” của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc

Bài tập trắc nghiệm1.Bài thơ ” Mùa xuân nho nhỏ” được viết giống với thể thơ của bài thơ nào sau đây? A. Đồng chí B. Ánh trăng C. Bếp lửa chúng tôi cò2.Cảm xúc của tác giả để viết ” Mùa xuân nho nhỏ” Bắt nguồn từ: A.. Vẻ đẹp của mùa xuân Hà Nội B. Vẻ đẹp của mùa xuân xứ Huế C. Vẻ đẹp của mùa xuân Nam bộ D. Vẻ đẹp của mùa xuân đất nước ta3.Tình cảm của tác giả qua bài thơ này là: ATình yêu thiên nhiên, Đất nước B.Tình yêu cuộc sống C. Khát vọng cống hiến cho đời D Gồm cả 3 tình cảm trên4.Nhan Đề “Mùa xuân nho nhỏ” của bài thơ trên hiểu là: A.Mùa xuân của 1 miền góp vào mùa xuân chung của đất nước B.Những cái nhỏ bé trong mùa xuân thiên nhiên và trong cuộc đời con người C.Những cái tinh tuý, tốt đẹp, dù nhỏ bé của mỗi người góp cho mùa xuânLớn của cuộc đời, của đất nước. D.Tuổi thanh xuân của con người trong cuộc sốngBài 23: Văn học MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh HảiI.Đọc và tìm hiểu chú thích 1.Tác giả: 2.Tác phẩm: II. Đọc và tìm hiểu nội dung văn bản 1.Đọc và tìm hiểu cấu trúc văn bản 2.Đọc và tìm hiểu nội dung văn bản a.Cảm nghĩ của nhà thơ về mùa xuân của thiên nhiên, đất nước -Niềm vui, niềm say sưa ngây ngẩttước vẻ đẹp của thiên nhiên đất trờivà niềm tin yêu con người cuộc sống của quê hương đất nước khi vào xuân. b.Tâm niệm của nhà thơ – Nhà thơ muốn mình là một mùa xuân nho nhỏ, hữu hạn góp vào mùa xuân bao la vô tận của cuộc đời mỗi con người.III. Tổng Kết a.Nghệ thuật Bài thơ theo thể 5 tiếng, có nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gần gũi với dân ca, nhiều hình ảnh đẹp, giản dị, gợi cảm, những so sánh và ẩn dụ sáng tạo. b. Nội dung Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời; thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đất nước góp một “Mùa xuân nho nhỏ” của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc

BÀI HỌC ĐẾN ĐÂY KẾT THÚC XIN CẢM ƠN CÁC THẦY CÔ GIÁO VÀ CÁC EM HỌC SINH

Bình Luận Bài Thơ “Mùa Xuân Nho Nhỏ” / 2023

Mùa Xuân, ta xin hát

Câu Nam ai, Nam bình

Nước non ngàn dặm mình

Nước non ngàn dặm tình

Nhịp phách tiền xứ Huế…

(Thanh Hải)

Vâng, đã có một Mùa Xuân như thế – một Mùa Xuân âm vang tiếng hát từ trong lòng người để rồi lan toả cả đất trời- một Mùa Xuân trên quê hương xứ Huế giàu chất thơ với bao vẻ đẹp quyến rũ làm say đắm lòng người. Mùa Xuân làm đổi mới, khởi sắc thiên nhiên, tạo vật và bỗng dưng tâm hồn con người tràn trề một niềm yêu đời, vui sống mãnh liệt. Nhà thơ Thanh Hải, một người con của Huế đã nắm bắt và truyền vào lòng người những cảm xúc chan chứa yêu thương ấy bằng một bài thơ có nhan đề rất khiêm tốn: Mùa Xuân nho nhỏ. Thế nhưng bài thơ từ lúc ra đời đã cất cao tiếng hát lạc quan từ trái tim nhà thơ hoà vào bản hoà- tấu- cuộc- đời rộng lớn, âm vang suốt chiều dài thời gian từ bấy đến nay. Bài thơ đã thực sự thành bài hát nổi tiếng được mọi người yêu chuộng.

Mở đầu bài thơ là một bức tranh Mùa Xuân tươi đẹp, không gian bao la, bát ngát mở ra cả ba chiều:

Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng.

Trên cái nền không gian rộng lớn ấy, nổi bật những hình ảnh, đường nét, màu sắc thật nên thơ và gợi cảm, êm ái, dịu dàng, đáng yêu biết bao. Một màu xanh tươi sáng trải rộng mênh mông làm nền và tôn thêm vẻ đẹp nổi bật của “bông hoa tím biếc”. Một màu “tím biếc” lung linh, lấp lánh giữa “dòng sông xanh” lại càng thơ mộng.Vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên được nhà thơ phác hoạ bằng hai hình ảnh với những đường nét mềm mại, thanh sơ, màu sắc hài hoà đã thể hiện cái “hồn” của Mùa Xuân: một sắc Xuân đầy sức sống và quyến rũ

Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc.

“Mọc” là vươn lên, trỗi dậy từ lòng đất. Đặt từ “mọc” ngay từ đầu câu thơ, bài thơ đã gây cho người đọc về sức sống mãnh liệt, bất ngờ đến ngạc nhiên của thiên nhiên, tạo vật. Bức tranh Mùa Xuân không chỉ có hình ảnh, màu sắc mà còn có cả âm thanh. Đó là âm thanh tiếng chim chiền chiện hót ngân vang, thánh thót càng làm cho buổi sớm xuân có không khí náo nức lạ thường. Đứng trước vẻ đẹp đầy sức hấp dẫn và quyến rũ của bức tranh Xuân ấy, tâm hồn nhà thơ làm sao ngăn được những xúc động mãnh liệt. Tâm hồn nhạy cảm của thi nhân và những tác động ngoại cảnh đã khơi dậy bao nguồn cảm xúc. Tình yêu thiên nhiên, lòng yêu đời, yêu cuộc sống trào dâng chan chứa, tràn đầy. Tiếng thơ là tiếng lòng tác giả thốt lên từ trái tim rung động dào dạt:

Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời.

Hai câu thơ nhằm bộc lộ cảm xúc cao độ. Có cái gì ngọt ngào, rất Huế trong giọng thơ trìu mến, thân thương qua những từ ngữ chân quê, mộc mạc: “ơi… chi mà..”. Phải thực sự là người sống gắn bó với Huế qua bao tháng năm bằng tình yêu tha thiết, mới hiểu được cái giọng Huế ngọt ngào trong lời thơ Thanh Hải. “Hót chi mà vang trời” cứ ngỡ như là một lời trách nhưng là trách yêu đấy thôi; chan chứa yêu thương. Với một tâm hồn nhạy cảm và một tình yêu mãnh liệt như thế, tiếng chim đã tác động vào trí tưởng tượng phong phú của nhà thơ, tạo nên những ảo giác. Tâm hồn tác giả đang ở trạng thái “tĩnh” chuyển sang trạng thái “say”. Trí tưởng nhà thơ đi từ cõi thực dần vào cõi mộng. Vì thế mà tiếng chim hót, nhà thơ cứ ngỡ như là “từng giọt long lanh rơi” có thể nhìn thấy, có thể đưa tay hứng được:

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng.

Tâm hồn nhà thơ đã bị cuốn hút mãnh liệt bởi tiếng chim. Và cái cử chỉ “Tôi đưa tay tôi hứng” là một biểu hiện cao độ của niềm say mê đó. Có cái gì náo nức, rộn rã, xao xuyến không chỉ thể hiện qua cử chỉ mà còn chứa đựng trong cả lời thơ, giọng thơ. Nhịp thơ dồn dập, âm hưởng ngân vang rất cao như một bản hoà tấu, bắt đầu thong thả, nhỏ nhẹ rồi nhanh dần, vút cao bằng một thanh trắc ở cuối đoạn: “tôi đưa tay tôi hứng”. Tiếng hót của loài chim trong thiên nhiên đã khơi dậy tiếng hát trong lòng tác giả. Dường như, tự trong lòng mình, nhà thơ đã cất cao tiếng hát. Tiếng hát của niềm lạc quan yêu đời, yêu cuộc sống thiết tha. Nhà thơ đã hát cùng thế hệ, hát mãi một niềm khát vọng, một lẽ sống tốt đẹp: khát vọng cống hiến phần nhỏ bé của bản thân mình để làm cho cuộc đời chung ngày một tươi đẹp:

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hoà ca

Một nốt trầm xao xuyến.

Lẽ sống ấy đã trở thành điều tâm niệm và điều tâm niệm ấy được láy đi láy lại như một điệp khúc trong bản hoà tấu ngợi ca Quê hương, Mùa Xuân và Cuộc sống.